3
Қизнинг онаси қизининг оиласига қанчалик аралашиши керак?
Сўнгги йилларда оилавий ажримлар ҳақида гап кетганда кўпинча қайноналар, келинлар, эрлар ёки хотинлар айбланади. Аммо камроқ муҳокама қилинадиган яна бир масала бор: турмушга чиққан қизнинг онаси унинг оилавий ҳаётига қанчалик аралашиши керак?
Бу саволни кўтариш барча оналарни айблаш дегани эмас. Аксинча, она қизининг ҳаётидаги энг муҳим таянчлардан бири бўлиши мумкин. Аммо яхши ният билан берилган айрим маслаҳатлар ҳам, агар нотўғри шаклда берилса, эр-хотин ўртасидаги муаммони янада чуқурлаштириши мумкин.
Тасаввур қилайлик.
Эр-хотин жанжаллашиб қолди.
Хотин онасига қўнғироқ қилади:
— Ойижон, эрим билан уришиб қолдик...
Она эса воқеани фақат қизи томонидан эшитади.
“Мен сенга айтганман-ку...”
“Эринг сени қадрламаяпти.”
“Бундай одам билан қандай яшайсан?”
“Йиғиштир нарсаларингни, уйга кел.”
Балки она қизини ҳимоя қилмоқчи, балки унинг нияти жуда яхшидир.
Аммо муаммо шундаки, она вазиятнинг фақат бир томонини эшитган бўлиши мумкин.
Қиз эса онасининг фикрини аста-секин ўз қарашидек қабул қилиши мумкин.
Кеча эри билан бўлган оддий келишмовчилик бугун қизнинг онаси билан ҳам муаммога айланади.
Натижада эр-хотин ўртасидаги “икки кишилик” муаммога учинчи томон қўшилади. Бир аёлни уддасидан чиқаётган эр энди икки аёлга жавоб қилиши керак. Бордию қизнинг опа-сингиллари ҳам "маслаҳатчи"га айланса эр бечорани кўраверинг.
Муаммо онанинг маслаҳат бериши эмас, она маслаҳат бериши табиий. Муаммо қизининг ўрнига қарор қабул қила бошлашида.
Соғлом муносабатда она:
“Қизим, вазиятни яхши ўйлаб кўр. Эринг билан тинч гаплаш. Агар менинг фикримни истасанг, мен сен биланман” дейди.
Носоғлом аралашув эса:
“Мен айтдим-ку, у одам яхши эмас.” “Унга ён бермагин.”
каби гапларга айланиб кетиши мумкин.
Бу ерда қизнинг ўз оиласи учун мустақил қарор қабул қилиш қобилияти заифлашади.
“Ўзингни қадрлагин” ва “эрингга ён берма” бир хил нарса эмас.
Бугунги кунда қизларга ўз қадрини билиш, мустақил бўлиш, ўз фикрига эга бўлиш ҳақида кўп гапирилади. Бу яхши.
Аммо ўз қадрини билиш билан ҳар қандай келишмовчиликда ён бермаслик бир хил нарса эмас.
Худди шунингдек:
Эрини ҳурмат қилиш ҳар қандай нарсага кўз юмиш дегани эмас.
Соғлом никоҳда эр ҳам, хотин ҳам: хато қилиши мумкин, кечирим сўраши, муросага келиши, бир-бирини тинглаши, ўз оиласи учун мустақил қарор қабул қилиши мумкин.
Онанинг маслаҳати қачон зарарли?
Агар она ҳар бир вазиятда автоматик равишда қизининг томонини олса, қизида эри ҳақида салбий фикрни мунтазам шакллантирса, эр-хотиннинг шахсий муаммоларини доимий равишда муҳокама қилса, қизининг ўрнига қарор қабул қилса, қизини эрига қарши қўядиган гапларни мунтазам айтса, қизида эрининг оила аъзоларига нисбатан нафратни шакллантирса, “Мен сени туққанманми, менинг гапимни қилишинг керак” деган позицияга ўтса, бу оиладаги чегараларни бузиши мумкин.
Оилавий психологияда ота-онанинг ҳаддан ташқари аралашуви эр-хотин муносабатида стресс ва норозиликни келтириб чиқариши тасдиқланган.
Аммо ҳар доим онани айблаш ҳам хато, албатта. Бу масалада энг муҳим нуқта шу. Ҳар бир қизнинг онаси оилани бузади, деган хулоса мутлақо нотўғри.
Баъзан аксинча, она қизининг ҳаётини сақлаб қолиши мумкин. Агар қиз зўравонликка, жиддий таҳдидга ёки хавфли вазиятга дуч келаётган бўлса, “чидагин, оилангни сақла” дейиш эмас, балки уни ҳимоя қилиш керак. Она қизини ҳимоя қилиши керак, лекин қизининг ўрнига унинг никоҳини бошқармаслиги керак.
Қизлар ҳам бир нарсани унутмаслиги керак. Турмуш қурганингиздан кейин онангиз сиз учун доимо она бўлиб қолади. Унинг маслаҳатини эшитинг. Уни ҳурмат қилинг. Аммо ҳар бир маслаҳатни буйруқ деб қабул қилманг.
Эрингиз билан бўлган ҳар бир жанжални ота-онангизга етказишдан олдин ўйлаб кўринг:
“Бу муаммони аввало эрим билан ўзим ҳал қила оламанми?”
Чунки бугун ярашиб кетишингиз мумкин. Лекин сиз онангизга айтган оғир гаплар унинг хотирасида қолади. Сиз эрингизни кечиришингиз мумкин. Аммо онангиз уни кечирмаслиги мумкин.
Натижада сиз ярашган бўлсангиз ҳам, икки оила ўртасидаги совуқлик давом этиши мумкин.
Бу фақат қизнинг онасига тегишли масала эмас. Ўғилнинг онаси ҳам:
“Хотининг сени ҳурмат қилмаяпти.” “Мен сени бундай бўлишинг учун катта қилмаганман.” “Унинг оиласи сени бошқаряпти”, деган гаплар билан ўғлини хотинига қарши қўйиши мумкин.
Турмуш қурган фарзанд ота-онасидан воз кечмайди. Аксинча, ота-онасини ҳурмат қилади, уларга ёрдам беради ва маслаҳатини тинглайди.
Лекин у янги оиласини ҳам мустақил бошқариши керак.
Эр-хотин ўз оиласи учун жавоб беради.
Мана шу чегара сақланса, ота-она ҳам, фарзанд ҳам, унинг турмуш ўртоғи ҳам кўпроқ хотиржам бўлади.
Балки биз қизларимизга бошқа нарсани ўргатишимиз керакдир.
“Эрингга ҳеч қачон ён бермагин” эмас, “Ҳар қандай ҳолатда чидагин” ҳам эмас.
Балки:
“Қизим, оилангдаги муаммоларни аввало эринг билан гаплашиб ҳал қилишга ҳаракат қил.” “Хато қилсанг, хатонгни тан ол.” “Эринг хато қилса, уни ҳам тинч йўл билан тушунтир.” “Ҳар бир жанжалда ота-онангни ҳакамга айлантирма.” “Лекин агар сенинг хавфсизлигингга таҳдид бўлса, мен ҳар доим ёнингдаман.”
Мана шу, менимча, соғлом ота-оналик.
Ота-она фарзандининг оиласига ёрдам бериши мумкин, лекин унинг ўрнига оила қура олмайди.
@attafakkur
