آخرین زمینلرزهای که منطقه کلانشهری امروزی تهران را تحت تأثیر قرار داد، زلزله لواسانات در ۷ فروردین ۱۲۰۹ با بزرگای حدود ۷ تا ۷.۴ بود که در بخش مرکزی گسل مُشا و در فاصله حدود ۳۰ کیلومتری شمال شرق شهر رخ داد.
پیش از آن، زلزله رویان در ۴ اسفند ۳۳۶ هجری شمسی همان بخش از گسل را در شمال تهران لرزاند که گرچه ابتدا بزرگای آن ۷.۷ تخمین زده شد، اما بازبینیهای جدید آن را حدود 7 تا ۷.۴ نشان میدهد.
فاصله ۸۷۲ ساله بین این دو رویداد ممکن است تنش واردشده بر سیستم گسل شمال تهران (نزدیک تهران و کرج) و گسلهای زیرِ کلانشهر را افزایش داده باشد.
سیستم گسل شمال تهران در غرب تهران نیز ممکن است در اردیبهشت ۵۵۶ شمسی زمینلرزهای با بزرگای حدود 7 را تجربه کرده باشد. با این حال، تاریخچه لرزهخیزی گسلهای نیاوران، درکه، فرحزاد و کن (بخشی از سیستم گسل شمال تهران در جبهه کوهستانی شمال شهر)، گسلهای معکوس محلههای شهری مثل محمودیه و داودیه، بخش مرکزی- شرقی سیستم گسل شمال تهران (که اکنون در محدوده کلانشهر قرار دارد) و گسلهای رورانده پنهان زیرِ شهر نامشخص است.
نکته قابل توجه این است که به جز زلزله ۱۲۰۹ لواسانات، در ۸۳۹ سال گذشته هیچ زمینلرزه متوسط تا بزرگ (با بزرگای ۶.۵ تا ۷.۵) در محدوده کلانشهر تهران یا حوالی آن رخ نداده است. این موضوع میتواند نشاندهنده دوره تجمع تنش بیش از ۸۳۹ ساله و یک دوره بینلرزهای طولانی قبل از رویداد زمینلرزه بزرگ بعدی در تهران باشد.
با توجه به تهدید زلزله برای جمعیت رو به رشد تهران، دولت باید: 1- مطالعات دیرینهلرزهشناسی انجام دهد تا گسلهای پرخطر، مناطق گسیختگی گذشته، نرخ لغزش، بزرگی و دوره بازگشت زمینلرزهها را در حداقل هشت سیستم گسل اصلی بررسی کند.
2- با فساد گسترده در صنعت ساختوساز برخورد جدی کند.
3- مقررات ساختمانی مقاوم در برابر زلزله (مصوب ۱۳۴۸، ۱۳۶۷ و ۱۳۷۸) را به طور شفاف اجرا کند.
یک زمینلرزه با بزرگای 7 یا بیشتر در تهران میتواند منجر به بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ کشته شود (مشابه فاجعه هائیتی در ۲۰۱۰).
برای کاهش خطرات، مسئولان باید طرح جامع مدیریت بحران زلزله را تهیه و اجرا کنند و قوانین ساختمانی را با شفافیت اعمال نمایند. سازههای عمومی و زیرساختها را مقاومسازی کنند تا جان حدود ۱۵ میلیون نفر (۲۰٪ جمعیت ایران) در استانهای تهران و البرز (کرج) حفظ شود
https://t.me/+5wBptl7pUJA4N2Fk
May 12, 2025 263 1
