📝بیانیه انجمن مطالعات برنامه درسی ایران به مناسبت آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۵
🔹آغاز سال تحصیلی، تنها بازگشایی مدرسه و دانشگاه نیست؛ گشودن دوباره امکانِ یادگرفتن، اندیشیدن، امید، تعلق و ساختن آینده است. هر سال، با بازگشت دانشآموزان و دانشجویان به عرصه یادگیری، جامعه بار دیگر به این پرسش بنیادین بازمیگردد که چه چیزی را، برای چه آیندهای و چگونه باید آموخت.
🔸سال تحصیلی پیشِ رو در شرایطی آغاز میشود که جامعه تجربه جنگ و بحران را پشت سر گذاشته است. چنین تجربهای، بیش از همیشه، ضرورت بازاندیشی در معنای آموزش و مسئولیت نهادهای آموزشی را پیش چشم ما قرار میدهد. در روزگاری که آینده بیش از گذشته با تغییر، عدمقطعیت و مسائل پیچیده درآمیخته است، آموزش نمیتواند به انتقال محفوظات و بازتولید دانستههای موجود فروکاسته شود. آموزش باید توان فهم جهان، مواجهه سنجیده با مسئله و مشارکت مسئولانه در ساختن آینده را پرورش دهد.
🔸برنامه درسی، در چنین افقی، نباید قالبی ثابت برای موقعیتهایی متفاوت باشد. برنامه درسی زنده، با زندگی یادگیرندگان، تحولات جامعه و اقتضائات زمانه گفتوگو میکند؛ تفاوتها را میبیند، زمینه را میشناسد و ظرفیت انطباق و بازآفرینی دارد. از همین رو، کیفیت برنامه درسی را نمیتوان صرفاً با میزان تحقق یک متن از پیشنوشتهشده سنجید؛ باید دید این برنامه تا چه اندازه توانسته است یادگیری را به فهم، دانش را به معنا و معنا را به عمل پیوند دهد.
🔸در این میان، معلم نه مجریِ برنامه، بلکه یکی از مهمترین کنشگران حرفهایِ آن است. هیچ برنامه درسی بدون قضاوت، ابتکار و عاملیت معلم نمیتواند با واقعیتهای متنوع کلاس درس نسبت پیدا کند. توانمندسازی معلم، بنابراین، بیش از آنکه به افزودن مهارتهای اجرایی محدود باشد، به رسمیت شناختن شأن حرفهای او برای فهم موقعیت، تفسیر برنامه و تصمیمگیری متناسب با زمینه است.
🔸و در مرکز همه این کوششها، یادگیرنده قرار دارد؛ نه بهعنوان دریافتکننده آموزش، بلکه بهعنوان انسانی صاحب تجربه، پرسش، توانایی و آینده. «بزرگ دیدن» یادگیرنده یعنی اعتماد به ظرفیت او برای پرسیدن، فهمیدن، انتخاب کردن و ساختن؛ و این، نقطه عزیمت آموزشِ انسانی و عادلانه است.
🔸انجمن مطالعات برنامه درسی ایران بر این باور است که مدرسه و دانشگاه آینده، بیش از آنکه به انباشت دانش نیاز داشته باشند، به دانشی نیاز دارند که به فهم بینجامد؛ یادگیریای که به توانایی بدل شود؛ و برنامه درسیای که میان مدرسه، زندگی و جامعه پیوند برقرار کند. در چنین مدرسه و دانشگاهی، مسئلهمحوری به معنای گریز از دانش نیست؛ بلکه قرار دادن دانش در متن مسائل واقعی و بهرهگیری از آن برای پرسیدن، فهمیدن، داوری کردن و عمل کردن است.
🔸انجمن مطالعات برنامه درسی ایران، بهعنوان نهادی علمی، تخصصی و متعهد به مسئولیت اجتماعی، بر ضرورت پیوند دانش برنامه درسی با مسائل واقعی مدرسه، و البته دانشگاه و جامعه تأکید دارد. این امر مستلزم شنیدن صدای معلمان، استادان، دانشآموزان و دانشجویان، حمایت از پژوهش و شواهد علمی، تقویت مرجعیت علمی در سیاست گذاری ها، تصمیمگیریهای آموزشی و ارائه راهحلهای علمی، عملی و متناسب با زمینه برای چالشهای نوپدید تعلیم و تربیت است.
🔸امید است که سال تحصیلی جدید، آغاز بازاندیشی در آنچه میآموزیم و چراییِ آموختن باشد؛ تا مدرسه و دانشگاه نه فقط برای زیستن در جهان موجود، بلکه برای فهم، نقد و ساختن جهانی بهتر، انسانهایی توانمند، آزاداندیش و مسئول پرورش دهند.
انجمن مطالعات برنامه درسی ایران
🍃
🌺🍃
