@amookhtan
🔴 #حافظه_تاريخي
🔴 علی مرادی مراغهیی نوشت:
رجالِ سیاسی که در ایران عاقبت بخیر یا شوربخت میگردند!
🔴در تاریخ ما رجال سیاسی پاکدامن و وطندوستی که خواسته اند طرحی نو دراندازند غالبا خانه خراب شده اند! کسانی چون قائم مقام فراهانی، امیرکبیر، مستشار الدوله، امین الدوله، مصدق...
اما در مقابل، مردان سیاسی فاسد و بیگانه پرست، غالبا عاقبت بخیر شده اند!
البته مزدوران انگلیسی و غربی اکثرا عاقبت بخیر شده اما برعکس، روسها نوکران خود را همیشه ارزان فدا کرده اند!
زمانی سیدجعفر پیشه وری گفته بود روسها مثل میمون هستند در وقت غرق شدن پا بر سر بچه اش گذاشته خود را نجات می دهند!
در دوره جنگل، در دوره فرقه دمکرات چنین کردند در بعد از کودتای۲۸ مرداد نیز که افسران حزب توده دسته دسته اعدام می شدند روسها با دولت کودتا رابطه برقرار کرده ۱۱ تن طلای معوقه را تحویل دولت کودتا دادند و در بعد از انقلاب نیز وقتی حزب توده مورد هجوم حکومت قرار گرفت در همان زمان روسها با ولایتی وزیر خارجه ایران مشغول مذاکرات گرم بوده و توافق احداث سد بر روی ارس و اترک!
(پروگروستس ایرانی، مرادی مراغه ای...ص۳۵۰)
♦️اما بر عکس روسها، انگلیسی ها قدر نوکران خود را دانسته و آنها اکثرا عاقبت بخیر شده اند و عمر طولانی! سید ضیا یکی از آنهاست که حتی در اواخر عمرش نیز میگفت آدم نباید دشمن انگلستان باشد چون «دشمنی با انگلستان موجب محو آدمی میشود...»!
مصدق در مورد وی گفته بود آقا مثل نهر کوچکی است که به رود تایمز می ریزد!
♦️اما در اینجا به میرزا ابوالحسن خان شیرازی مزدبگیر انگلستانِ دوره فتحعلی شاه و محمدشاه می پردازم. خواندن زندگینامه او برای هر ایرانی وطنپرستی، عذاب آور است، عمری طولانی داشته در کمال ناز و نعمت!
او در ۱۸۱۰م به فرمان فتحعلی شاه بعنوان سفیر ایران عازم لندن میگردد. چگونگی رویارویی او با دنیای جدید و مات و مبهوت ماندنش در کتاب خاطراتش (حیرت نامه) آمده است.
در لندن فراماسون و سپس مزدبگیر و سرسپرده انگلیس می گردد و دولت انگلستان ۱۵۰۰روپیه برایش مقرری تعیین کرده که از طریق کمپانی هند شرقی مرتب به مدت ۳۵سال پرداخت می شد!.
حاجی بزودی رسالت دیپلماتیکش را فراموش کرده، غرق در خوشگذرانی شده، عاشق دخترِ کاستلردی(وزیر خارجه انگلستان) می گردد و شبها از عشق او گریه سر میداده و حافظ میخوانده!
(اسماعیل رایین..ص۳۲۰)
وقتی از او می پرسند چرا ایرانیان، زنان خود را به سفر نمی برند، گوید:
«اولا رسم ایرانی زن به سفر بردن نیست، خصوصا به انگلستان زن به همراه داشتن، از قبیل زیره به کرمان بردن است»
(حیرت نامه...ص۱۰۶. دانلود از اینجا)
♦️شگفت انگیزه وقتی او پس از ۸ ماه به اتفاق سرگور اوزلی (وزیر مختار انگلیس) به ایران برمیگردد و سرگور اوزلی در حضور فتحعلی شاه از او تعریف میکند، شاه نیز بی آنکه دركى از این مستمرى ۱۵۰۰روپیه ای داشته باشد، به جایِ عصبانی شدن، او را تشويق کرده میگوید:
«آفرين، آفرين، ابوالحسن تو روى مرا در مملكت بيگانه سفيد كردى، من هم روى تو را سفيد خواهم كرد. تو از نجيب ترين خانواده هاى مملكت من هستى، به حول الهى، من تو را به مقامهاى بلند اجدادت خواهم رساند»
(تاریخ روابط ایران و انگلیس،محمود...ج۱ ص۹۶)
و او را وزیر خارجهٔ ایران می کند!
این مزدبگیر انگلیسی از دشمنان سرسخت اصلاحاتِ عباس میرزا بود و از هیچ توطئه ای بر علیه او دریغ نکرد!
♦️اما خنده داره وقتی او در ۱۸۴۶م. می میرد، وصيت میکند که پس از مرگش، وارثين نماز وحشت خوانده، قرآن بر سر قبرش ختم كنند.
البته هزینه و پول آنها را نيز از همين منبع مستمری که انگلیسیها میدادند، تعیین کرده بود!
«چون اجل موعود رسيد اولاً امين تعيين كنند غسل را نيز، به مرده شور وا نگذارند، بلكه عالم عادلى معين كنند. اجراى فاتحه خوانى و نماز وحشت به اشخاص ظاهرالصلاح از قرار نمازى هزار دينار بدهند و تا هفت روز طعام بسيار كنند و هيچ مضايقه ننمايند...به همراهى نعش، شش نفر قارى روانه نمايند و قهوه و غليان و آنچه لازم است، به ايشان بدهند...و اين مخارج به تفصيلى كه در نوشته جداگانه مندرج است و در ذيل آن، به خط عاليجاه شيل صاحب ايلچى دولت بهيه عليّه انگليس است كماً و كيفاً بدون زياده و نقصان، بايد از آن قرار معمول دارند...»!
(وصیتنامه: گنجینه اسناد، مورخه۱۳۸۳، ش ۵۴)
♦️ميرزا ابوالحسن خان در طول ۳۵ سال اشتغال خود در مسند سفارت و وزارت خارجه، خدمات گرانبهايى به انگليسیها كرد، البته بخشش انگليسیها نيز قطع نشد. ضرب المثل بود كه انگليسیها به آسانى هديه و پول خرج میدهند، اما نمی دانستند كه «گردو در خانه قاضى فراوان است اما حساب و كتاب دارد»
(سالهای زخمی...مرادی مراغه ای...ص۳۶۶)
2
1September 2, 2026 88 1
