Kuruluş izni almak yetmeyecek
Planlanan düzenlemeye göre, kuruluş izni almak, tek başına faaliyete başlamak için yeterli olmayacak. SPK’dan ayrıca “faaliyet izni” de alınması gerekiyor. Bu kapsamda bilgi sistemleri altyapısı, müşteri varlıklarını koruma mekanizmaları, iç denetim sistemi ve yönetici kadronun liyakati ayrıntılı bir incelemeden geçirilecek.
“Rezerv kanıtı” uygulaması geliyor
Kuruluşların yılda en az bir kez bilgi sistemleri bağımsız denetiminden geçmesi gerekecek. Özellikle saklama kuruluşları için “rezerv kanıtı” (Proof of Reserves) benzeri uygulamaların hayata geçirilmesiyle birlikte, müşteri varlıklarının eksiksiz korunup korunmadığının doğrulanması amaçlanıyor.
Düzenleme, “sıcak cüzdan” ve “soğuk cüzdan” ayrımını yasal zemine oturtuyor. Sıcak cüzdanlar, günlük müşteri işlemleri için kullanılırken, soğuk cüzdanlarda yüksek önlemler altında saklama hizmeti sunulacak.
Platformların, müşteri varlıklarını kendi varlıklarından ayrı takip etmesi zorunlu hale geliyor. Böylece iflas vb. durumlarda yatırımcılar mağdur edilmemiş olacak.
Bazı alanlarda dışarıdan firmalarla çalışılamayacak
Kimi hizmetlerde (örneğin yazılım güncellemesi, teknik altyapı) dışarıdan firmalarla çalışmak mümkün olsa da yönetim kurulunca icra edilmesi gereken işlerin yanı sıra muhasebeleştirme ve finansal raporlama gibi kritik süreçler dış tedarikçilere bırakılamayacak.
Müşteriyle sözleşme imzalamadan önce, kripto varlık işlemlerine dair “Kripto Varlık İşlemleri Genel Risk Bildirim Formu” sunulacak. Yatırımcılar, işlemlerin yüksek volatilite ve siber saldırı riski barındırdığı konusunda yazılı şekilde uyarılacaklar.
Her kuruluşun bünyesinde, iç denetim, iç kontrol ve risk yönetimi birimlerinin oluşturulması şart olacak. Bu birimlerde çalışanların bağımsızlığı ve yetkileri düzenleme çerçevesinde net şekilde tanımlanıyor.
SPK “geçici olarak durdurma” ve “yetki iptali” uygulayabilecek
SPK, finansal veya hukuki gerekçelerle kuruluşun faaliyetlerini “geçici olarak durdurma” yetkisine sahip olacak. Durdurma süreci, yatırımcı haklarını koruyacak bir şekilde yürütülecek. Kuruluş, faaliyet izni aldığı halde uzun süre hiç faaliyete başlamazsa veya ağır ihlallerde bulunursa SPK, tüm yetkilerini iptal edebilecek. Bu durumda, platform nezdindeki müşteri varlıklarının bir saklama kuruluşuna devredilmesi süreci işleyecek.
SPK tarafından özel olarak yetkilendirilmiş kuruluşlar, “saklama kuruluşu” olabilecek. Bankalar için ise ek olarak Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun (BDDK) onayı gerekecek. Saklama kuruluşları için asgari kuruluş sermayesi, belirli özsermaye oranlarının sağlanması, teknik altyapı koşulları, bilgi güvenliği ve siber güvenlik tedbirleri gibi kriterler bulunuyor.
Düzenlemede mevcut platformların da belirli bir süre içinde sermaye yeterliliği, iç kontrol mekanizmaları ve rezerv denetimleri gibi şartlara uyum sağlaması bekleniyor. Süreç sonunda faaliyete devam edebilmeleri için SPK’nın onayı şart olacak.
Düzenlemelerin diğer odağında ise kripto varlık hizmet sağlayıcıların sunabileceği hizmetler, sermaye yeterliliği, saklama, listeleme ve müşteri varlıklarının korunmasına ilişkin kurallar yer alıyor.
Kripto varlık listelemeleri için komite kurulacak
Yeni düzenleme, kripto varlıkların listelenmesini de kurala bağlıyor. Buna göre uygun görülmeyen veya riskli kabul edilen varlıklar için listeden çıkarma kararı alınabiliyor. Müşteriler, en azından belirli bir süre önceden bilgilendirilecek ve varlıklarının transferine olanak sağlanacak. Platformlar listeleme ve listeden çıkarma kararı alacak olan bir “listeleme komitesi” oluşturmak zorundalar. Bu komitenin en az 3 üyeden oluşması şartı var. Öte yandan platformlarda listelenecek olan kripto varlıkların belirli esaslara uygun olması isteniyor. Ek olarak kripto paralar, Çok Düşük Riskli’den Çok Yüksek Riskli’ye kadar sınıflandırılacak. Mevcut platformlar, listeleme kriterlerine 3 ay içinde uyum sağlamak zorunda.
