سوگیری مدل‌های هوش مصنوعی نسبت به چین؛ افشای تفاوت رفتار زبانی و مواضع غافلگیرکننده مدل‌های غربی در گزارش Vals AIمجموعه پژوهشی Vals AI در ارزیابی جامعی با طرح صدها پرسش حساس سیاسی و ژئوپلیتیک پیرامون چین از مدل‌های فرانتیر شرقی و غربی، کلیشه‌های رایج درباره سوگیری‌های ایدئولوژیک مدل‌های هوش مصنوعی را به چالش کشیده است. برخلاف تصور عمومی پس از معرفی DeepSeek R1 که در آن نرخ خودداری از پاسخ (Refusal) به ۹۹.۵ درصد می‌رسید، مدل‌های نسل جدید چینی مانند MiMo V2.6 Pro و GLM-5.3 در بسیاری از پرامپت‌ها نه تنها سکوت نمی‌کنند، بلکه به نقد صریح سیاست‌های پکن و نقض حقوق بشر در سین‌کیانگ با استناد به اسناد سازمان ملل و تصاویر ماهواره‌ای می‌پردازند. داده‌ها نشان می‌دهند که در مدل‌های نوین، سازوکار امتناع دیگر ابزار اصلی نیست؛ مدلی چون DeepSeek V4.1 Flash تنها در ۱۹ درصد موارد از پاسخ امتناع می‌کند و مدل‌هایی مانند Kimi K3 یا MiMo اساساً نرخی نزدیک به صفر دارند و در عوض یا دیدگاه‌های مختلف را تشریح می‌کنند یا مواضع رسمی پکن را مستقیماً پوشش می‌دهند.
نکته غافلگیرکننده این بنچمارک، تاثیر تعیین‌کننده زبان ورودی و سرایت این گرایش به مدل‌های مطرح آمریکایی و اروپایی است. زمانی که پرسش‌ها به زبان چینی ساده‌شده (Simplified Chinese) مطرح می‌شوند، تقریباً تمامی مدل‌های جهان جهشی به سمت مواضع همسو با پکن نشان می‌دهند؛ برای نمونه مدل چینی GLM-5.3 از امتیاز منفی ۰.۱۳ در انگلیسی به مثبت ۰.۳۳ در چینی می‌رسد و حتی مدل آمریکایی Laguna S 2.1 از منفی ۰.۳۲ به مثبت ۰.۰۶ جابجا می‌شود. شگفت‌انگیزتر آنکه مدل‌های غربی نظیر Gemini 4 Argon، Mistral Large 4 و حتی Grok 4.7 در پرامپت‌های چینی بارها ادبیات تبلیغاتی حکومت چین را بازگو می‌کنند. این پدیده حاکی از آن است که توزیع داده‌های پیش‌آموزش (Pre-training) به زبان چینی بر حافظه معنایی مدل‌ها غالب می‌شود، مگر آنکه پرامپت سیستمی مدل صراحتاً کانتکست استقرار آن را در خاک آمریکا تعریف کند.
این سوگیری فراتر از پرسش‌های نظری، به جریان‌های کاری کاربردی و ابزارهای چندرسانه‌ای نیز نفوذ کرده است. مدل‌های تصمیم‌گیری سازمانی مشتق‌شده از Qwen — نظیر Microsoft-Decision-1، Clef متعلق به کلودفلر و PPLX Decider از پرپلکسیتی — در ارزیابی‌های ژئوپلیتیک مواضع متمایل به پکن اتخاذ می‌کنند. در وظایف ترجمه، مدلی مانند Qwen3.8 Max به طور خودکار تایوان را به صورت «تایوان، چین» ترجمه می‌کند و در تولید تصویر، مدل GPT Image 2.5 سان‌برست OpenAI با دریافت پرامپت چینی، تایوان را به عنوان یک استان وابسته برچسب زده و خط مناقشه‌برانگیز ۹ خط تیره (Nine-dash line) را در دریای جنوبی ترسیم می‌کند. این نتایج نشان می‌دهند که تفاوت زبانی در مدل‌های هوش مصنوعی تنها یک مسئله ترجمه نیست، بلکه بستری است که در آن جهان‌بینی و روایت‌های سیاسی بدون کنترل مستقیم مهندسان بازتولید می‌شوند.
@ACCELERATIONERS
