🗓پست شماره 662
مکاتب فلسفی، قسمت سوم، رئالیسم، رئالیسم علمی(بخش۱.۲)
۱.۲- در رئالیسم علمی، مشاهده پذیر و مشاهده ناپذیر به چه معناست؟
تمایز میان مشاهدهپذیر و مشاهدهناپذیر همواره مورد بحث است. برخی فیلسوفان آن راناکارآمد دانستهاند (Maxwell, 1962؛ Churchland, 1985؛ Musgrave, 1985؛ Dicken & Lipton, 2006)، در حالی که عدهای دیگر از آن دفاع کردهاند (Muller, 2004, 2005؛ Turner, 2007). هرچند این تمایز ممکن است با مشکلاتی همراه باشد، اما این مشکلات بیشتر مرتبط با برخی از شکل های ضدرئالیسم علمی است، زیرا این دیدگاهها تنها به امور مشاهدهپذیر تعهد معرفتشناختی مثبت دارند. در مقابل، برای رئالیسم علمی این مسئله اهمیت تعیینکنندهای ندارد، چرا که اساسا میان پدیدههای مشاهدهپذیر و مشاهدهناپذیر از نظر ارزش معرفتشناختی هیچ تفاوتی قائل نیست(۲، بخش ۱، ۱.۱). تمایز میان "مشاهدهپذیر" و "مشاهدهناپذیر" در این بحث، بر پایه تواناییهای حسی طبیعی انسان استوار است. مشاهدهپذیر به چیزهایی اطلاق می شود، که در شرایط مناسب بتوان آنها را مستقیما با حواس پنجگانه و بدون هیچ ابزاری درک کرد، مانند سیارات (با چشم غیرمسلح). در مقابل، مشاهدهناپذیر به آن چیزی اشاره دارد، که با حواس طبیعی انسان قابل ادراک نیستند، مانند پروتئینها، پروتونها یا الکترونها. البته این تعریف، صرفا برای سادگی و سهولت در اصطلاحپردازی، مشاهده را عمدتا بر پایه حس بینایی و بدون ابزار در نظر میگیرد. این مفهوم با معنای "مشاهدهپذیری" در خود علوم متفاوت است، زیرا در علم، هر چیزی که با کمک ابزارهای علمی قابل آشکارسازی و ثبت باشد، معمولا مشاهدهپذیر تلقی میشود(۲، بخش ۱، ۱.۱).
2) https://plato.stanford.edu/entries/scientific-realism/
📝محقق و پژوهشگر علمی : wolf(س.م.د)
۲۵ مرداد ۱۴۰۵
@World_2021_Science
#مکاتب_فلسفی (رئالیسم علمی)
1
