Pre-mortem
را نباید تبدیل کنیم به جلسهای برای پیدا کردن مقصر.
سؤال این نیست: چه کسی پروژه را خراب خواهد کرد؟
سؤال این است: چه شرایطی ممکن است باعث شود تصمیم خوب ما به نتیجه بد برسد؟
این تغییر از شخص به سیستم، کیفیت گفتوگو را بسیار بالا میبرد.
کوچ ممکن است از مدیر بپرسد: کدام نگرانی را در جلسه نگفتی؟ چرا؟
چون گاهی مشکل اصلی، نبودن ریسک نیست. مشکل این است که کسی احساس امنیت نمیکند تا آن را بیان کند.
گری کلاین نیز یکی از ارزشهای Pre-mortem را ایجاد فضایی میداند که در آن افراد بتوانند نگرانیهای خود درباره ضعفهای پروژه را راحتتر مطرح کنند.
یک دام مهم: Pre-mortem اگر بد اجرا شود، میتواند تبدیل شود به جلسه غر زدن.
این نمیشود. مشتری نمیخرد. تیم نداریم. رقیب قوی است. پول نداریم.
اینها هنوز تحلیل نیستند. باید یک مرحله جلوتر برویم: چرا؟
و سپس: چه چیزی میتوانیم قبل از تعهد کامل آزمایش کنیم؟
از «نگرانی» به «آزمایش»:
مثلاً:
نگرانی: مشتری حاضر نیست پول بدهد.
فرضیه: مشتری حاضر نیست برای این مسئله بیش از X تومان پرداخت کند.
آزمایش: ارائه پیشنهاد واقعی به ۱۰ مشتری هدف.
شواهد: چند مشتری حاضر به پرداخت شدند؟
تصمیم: ادامه / اصلاح / توقف.
اینجاست که Pre-mortem از یک تکنیک ذهنی به ابزار تصمیمگیری مدیریتی تبدیل میشود.
Pre-mortem
نباید فقط برای پروژههای جدید باشد. میتوان آن را برای:
. ورود به بازار جدید
. استخدام مدیر کلیدی
. سرمایهگذاری بزرگ
. تغییر مدل درآمدی
. ادغام یا شراکت
. توسعه محصول
. تحول سازمانی
. اجرای یک استراتژی جدید
استفاده کرد.
هرجا تعهد قابلتوجه + عدمقطعیت داریم، این لنز میتواند مفید باشد.
این لنز چه کمکی به مدیر میکند؟
✅ مخالفتهای پنهان را زودتر آشکار میکند.
✅ کیفیت گفتوگوی تصمیمگیری را بالا میبرد.
✅ به تیم اجازه میدهد بدون حمله به تصمیم، ضعفهای آن را بررسی کند.
✅ ریسکهای مهم را به اقدام پیشگیرانه وصل میکند.
✅ کمک میکند قبل از صرف منابع زیاد، برخی فرضیات خطرناک آزمایش شوند.
و مهمتر از همه: به تیم اجازه میدهد قبل از اینکه واقعیت مجبورش کند، درباره شکست فکر کند.
پرسشهای کوچینگی:
🔸 اگر این تصمیم ۱۲ ماه بعد شکست خورده باشد، محتملترین دلیلش چیست؟
🔸 چه چیزی را امروز بیش از حد بدیهی فرض کردهایم؟
🔸 کدام نگرانی در این جلسه گفته نشده است؟
🔸 چه کسی ممکن است با این تصمیم مخالف باشد اما سکوت کرده باشد؟
🔸 کدام فرض اگر غلط باشد، بیشترین هزینه را برای ما ایجاد میکند؟
🔸 کدام بخش شکست را میتوانیم همین امروز آزمایش کنیم؟
🔸 چه نشانهای به ما میگوید باید قبل از تعهد بیشتر، مسیر را اصلاح کنیم؟
🔸 اگر مدیرعامل نبود، تیم چه انتقادی به این تصمیم میکرد؟
پرسش تأملی:
به مهمترین تصمیمی که این روزها در شرکتتان در حال اجراست فکر کنید. حالا فرض کنید یک سال گذشته و این تصمیم شکست خورده است. سه دلیل اصلی شکست چه بودهاند؟
و سؤال مهمتر: کدامیک از این سه دلیل را هنوز میتوانی قبل از پرداخت هزینه واقعی، آزمایش کنی؟
August 23, 2026 20
