📣 #معرفی_مقاله #مرور_مقاله #اختصاصی
🔺نسخهشناسی و تحول حقوق اسلامی: نخستین ارزیابی ترجیحات البینات در مجموعه گرتِ پرینستون🔺
🔺 Codicology and the Transformation of Islamic Law: A First Assessment of the Tarjīḥāt al-bayyināt in the Princeton Garrett Collection 🔺
✍🏻 Tobias Scheunchen
مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبانهای اروپایی: تاریخ حقوق اسلامی همواره شاهد تقابلی پویا بین پیچیدگیهای نظری در ساحت اصول فقه و نیازهای عملگرایانه در عرصهی قضاوت بوده است. متون فقهی کلاسیک، با دربرداشتن استدلالهای غامض و مباحث روششناختی عمیق، اگرچه پشتوانه نظری مستحکمی برای مجتهدان و فقیهان فراهم میآوردند، در جریان روزمرهی دادرسیها و برای کارگزاران حقوقیِ محاکم همواره کاربرد سریع و آسانی نداشتند. یکی از چالشهای این عرصه، مسئلهی «تعارض ادله» و چگونگی ارزشگذاری و ترجیح یک بینه بر بینهی دیگر در هنگام قضاوت بوده است. در همین راستا، پرسش کلانی مطرح میشود: قضات و کارگزاران حقوقی در دورههای متأخرتر، چگونه این حجم انبوه از دانش نظری را برای پاسخگویی به نیازهای فوری و عملیِ محاکم بهینهسازی کردند؟ و مهمتر از آن، فرهنگ مکتوب و وضعیت فیزیکیِ نسخههای خطی، چگونه این تحول کارکردی و تغییر در روالهای خوانش متن را بازتاب داده است؟
توبیاس شونشن (استاد تاریخ در دانشگاه شیکاگو) در مقالهی «نسخهشناسی و تحول حقوق اسلامی: نخستین ارزیابی ترجیحات البینات در مجموعه گرتِ پرینستون» به واکاوی دقیق همین پدیده، با تمرکز بر دستنوشتههای اسلامی در مجموعه رابرت گرتِ دانشگاه پرینستون میپردازد. این مطالعه، ظهور و رواج فهرستهای خلاصهوار و کاربردی با عنوان «ترجیحات البینات» را در میان حقوقدانان حنفیِ عربی و عثمانی بررسی میکند. این فهرستها که قواعد پیچیده ارزیابیِ ادله را به گزارههایی موجز و فشرده تبدیل کردهاند، در قالبهای متنوعی از جمله چیدمانهای سهستونی، حاشیهنوشتها، برگههای الحاقی مستقل و رسالههای پیوسته در نسخههای خطی پدیدار شدهاند. این بررسی نشان میدهد که تدوین اینگونه فهرستها علاوه بر تلاش برای خلاصهسازی، نمایانگر یک دگرگونی معرفتشناختی و چرخشی آشکار به سوی عملگرایی در گفتمان حقوقی است. کارگزاران فقهی با استخراج احکام از بستر نظریِ متون مرجع و بازآرایی آنها در قالب ابزارهای سریع و کمکحافظه، نهتنها بر محدودیتهای زمانی محاکم غلبه کردند، بلکه ضمن تثبیت جایگاه خود در سنت فقهی، انعطافپذیری مورد نیاز برای مواجهه با اقتضائات و پیچیدگیهای زمانه را نیز فراهم میآوردند.
برای مطالعهی مروری بر این مقاله اینجا کلیک کنید.
📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبانهای اروپایی
@islamicstudies
مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان های اروپایی
نسخهشناسی و تحول حقوق اسلامی: نخستین ارزیابی ترجیحات البینات در مجموعه گرتِ پرینستون - مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان…
مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبانهای اروپایی: تاریخ حقوق اسلامی همواره شاهد تقابلی پویا بین پیچیدگیهای نظری در ساحت اصول فقه و نیازهای عملگرایانه در عرصهی قضاوت بوده است. متون فقهی کلاسیک، با دربرداشتن استدلالهای غامض و مباحث روششناختی عمیق، اگرچه…
August 31, 2026 1K 2
