صبح امروز در ماشین در حال گوش دادن به اخبار یک رادیوی غربی بودم. خبر درباره تبادل حملات ایران و اسرائیل بود، اما چیزی که توجهم را جلب کرد، فقط خود خبر نبود؛ شیوه روایت و چینش خبر بود. در خلاصه خبر، خیلی پررنگ گفته شد که اسرائیل «در پاسخ به حملات موشکی ایران» به اهداف نظامی در ایران حمله کرده است. این جمله به ظاهر خبری، در عمل نقطه آغاز ماجرا را جابهجا میکند و مخاطب را از همان ابتدا در چارچوبی قرار میدهد که ایران آغازگر تنش به نظر برسد. در ادامه خبر هم این تصویر واقعاً تصحیح نشد. فقط با واژههایی نرمتر و مبهمتر گفته شد که ایران در واکنش به حملات اسرائیل در جنوب لبنان حمله کرده است. اما مسئله اصلی «جنوب لبنان» نبود؛ مسئله حمله به بیروت و شکستن آتشبس بود. تبدیل حمله به بیروت به «تحولات جنوب لبنان» یک تفاوت ساده در بیان نیست؛ تغییر معنای سیاسی رخداد است. تحریف دوم در معرفی اهداف حمله اسرائیل بود. گفته شد اسرائیل به «اهداف نظامی» در ایران حمله کرده، در حالی که یکی از مهمترین اهداف گزارششده، پتروشیمی کارون در ماهشهر بود؛ یعنی زیرساخت صنعتی و اقتصادی، نه صرفاً یک هدف نظامی کلاسیک. اینجاست که باید گفت واژهها خنثی نیستند. وقتی «حمله به بیروت» تبدیل میشود به «حملات در جنوب لبنان»، وقتی «زیرساخت صنعتی» در سایه «اهداف نظامی» پنهان میشود، و وقتی ترتیب وقایع طوری چیده میشود که علت و معلول جابهجا شوند، خبر دیگر فقط گزارش واقعیت نیست. این نوع خبرنویسی، با ظاهر حرفهای و زبان ظاهراً بیطرف، تصویر جنگ را بازسازی میکند: آغازگر را عوض میکند، شدت رخداد را کمرنگ میکند، و مخاطب را به برداشتی هدایت میکند که با واقعیت میدانی فاصله دارد.
صبح امروز در ماشین در حال گوش دادن به اخبار یک رادیوی غربی بودم. خبر… — رستاخیز — TG.ME
June 8, 2026 249 1