دلتنگ مجاهد

یکی از شگفت‌انگیزترین و عبرت‌آموزترین جنبه‌های تاریخ اسلام این است که تنها در دو سال پس از صلح حدیبیه دعوت اسلامی چنان بی‌سابقه گسترش یافت که با وجود هجده سال مبارزه دشوار و جنگ‌های خونینی که پیش از آن سپری شده بود هرگز چنین گسترشی حاصل نشده بود، بزرگ‌ترین دلیل مستند این حقیقت تاریخی مقایسه شمار مسلمانان در زمان صلح حدیبیه و هنگام فتح مکه است، اگر موضوع را با جزئیات بررسی کنیم مطالعه عمیق تاریخ اسلام و سیرت نبوی نشان می‌دهد که دوره از اعلام نبوت تا صلح حدیبیه از نظر نظامی و سیاسی سرشار از تحرک و تنش بی‌سابقه بود.

در مکه طی سیزده سال مسلمانان با وجود تحمل ظلم‌های شدید و محاصره اقتصادی اجازه جنگ نداشتند اما پس از هجرت به مدینه منوره و تأسیس یک دولت منظم اسلامی برای دفاع از سرزمین اسلامی و از میان بردن فتنه و فساد حکم جهاد صادر شد، از همین رو جزئیات عملیات نظامی انجام‌شده از هجرت به مدینه منوره تا سال ششم هجری شگفت‌انگیز است زیرا شمار مجموع عملیات نظامی کوچک و بزرگی که تا صلح حدیبیه انجام شد و «غزوات» و «سرایا» نامیده می‌شوند بین شصت تا هفتاد مورد ذکر شده است.

از میان این عملیات حدود نوزده غزوه بود که حضرت نبی کریم صلی‌الله علیه وسلم شخصاً در آن‌ها حضور داشتند در حالی که حدود چهل تا پنجاه مورد دیگر «سریه» بود که فرماندهی آن‌ها را صحابه کرام رضوان‌الله علیهم اجمعین بر عهده داشتند و به مناطق مختلف فرستاده می‌شدند، جنگ‌های بزرگی همچون بدر، احد و خندق نیز یادگارهای همین دوره‌اند در حالی که مسلمانان به‌طور متوسط هر دو یا سه ماه یک‌بار با یک اقدام دفاعی یا عملیات نظامی روبه‌رو می‌شدند، از همین رو این دوره دوره‌ای طولانی از بی‌قراری، اضطراب و وضعیت جنگی مداوم بود.

بر اساس این حقایق تاریخی این نکته بیش از پیش تقویت می‌شود که کار دعوت و گسترش اسلام در شرایط داغ جنگ تا چه اندازه دشوار است اندکی بیندیشید! از زمان اعلام نبوت تا هجرت به مدینه منوره سیزده سال و پس از آن تا صلح حدیبیه شش سال سپری شد…

هنگامی که مشرکان مکه و دیگر قبایل مسلمانان را تنها به‌عنوان یک «گروه جنگجو» ندیدند بلکه آنان را به‌عنوان یک «دولت منظم» و «تمدنی برتر» مشاهده کردند بت‌های تعصب و نفرتی نیز که سال‌ها مانع دیدن حقیقت شده بود در ذهن‌های آنان فرو ریخت.

یعنی برای بشریت این فرصت فراهم شد تا سفر نجات از دوزخ و رسیدن به بهشت را آغاز کند،
از همین رو ارقام یادشده در بالا به‌گونه‌ای انکارناپذیر گواه این حقیقت‌اند که دوران صلح برای گسترش اسلام در مقایسه با جنگ بسیار مناسب‌تر و مؤثرتر است، زیرا در صلح «ذهن‌های بلند و نیرومند» فرصت اندیشیدن و تأمل می‌یابند و دولت می‌تواند از طریق قدرت اقتصادی و اخلاقی خود انقلابی را به وجود آورد که ایجاد آن با زور باروت ناممکن است.

زندانیانی که در شرایط جنگ آزادی آنان یا ناممکن بود یا با دشواری‌های بسیار بزرگی روبه‌رو می‌شد.

زیرا در اسلام حرمت جان انسان چنان جایگاه والایی دارد که حتی در حالت جنگ نیز به حفظ جان افراد غیرمسلح، زنان و کودکان دشمن دستور داده شده است، بنابراین صلحی که ضامن حفظ جان، مال و عزت میلیون‌ها مسلمان باشد همان صلحی است که بیشترین هماهنگی را با اراده الله تعالی دارد، ان‌شاءالله.

همچنین از لحاظ اقتصادی و مالی نیز توافق دوحه یک پیروزی بزرگ است، اگر جنگ ادامه می‌یافت امروز پروژه‌های ساخت زیربناها، تجارت بین‌المللی و توسعه اقتصادی در افغانستان تنها روی کاغذ باقی می‌ماندند، بر اساس این شرط از یک سو امارت اسلامی توافق کرده است که خاک افغانستان علیه امریکا استفاده نشود اما از سوی دیگر همین شرط دست‌های دشمن را نیز بسته و بهانه اخلاقی و سیاسی او را برای مداخله در افغانستان از میان برده است، همان بهانه‌ای که بر اساس آن برای دهه‌ها تلاش می‌کرد حاکمیت و مداخله خود را در افغانستان ادامه دهد.

از همین رو تعهد به استفاده‌نشدن از خاک افغانستان علیه دیگری به هیچ وجه نشانه ضعف یا سازش بر سر جهاد نیست بلکه یک سیاست سنجیده سیاسی و دیپلماتیک است که چهره صلح‌آمیز و عادلانه اسلام را برای جهان روشن ساخته است.

همین توافق و پس از آن به قدرت رسیدن امارت اسلامی و اقدامات آن این حقیقت را نیز برای جهان آشکار ساخت که «اسلام واقعاً نظامی بسیار بابرکت است». در حالی که در شرایط جنگ این حقیقت نمی‌توانست به چنین شکلی آشکار شود.

از تفصیل مطالب بالا روشن شد که فعالیت‌های فکری، اقتصادی و دیپلماتیک در دوره صلح در مقایسه با باروت میدان جنگ نتایجی بسیار دوررس‌تر و پایدارتر دارند، این همان دوره‌ای است که اسلام می‌تواند به‌عنوان یک تمدن غالب، با عظمت و شکوه واقعی خود ظهور کند.