وقتی #مدلهای_آمیخته، منطق #بالینی را با عدد روایت میکنند
در #مطالعات_بالینی با #اندازهگیریهای_مکرر، مثل بررسی فشار داخلی چشم (IOP) در بیماران تحت جراحی، استفاده از مدلهای آمیخته خطی (LMM) به ما اجازه میده نا هم تغییرات درونفردی رو لحاظ کنیم، هم روندهای بینگروهی رو با دقت آماری بررسی کنیم.
در قسمتی از یک تحلیل که جدول آن در بالا آمده است، دادههای دو گروه (درمان و کنترل) از زمان قبل از جراحی (Pre-op) تا ماه بیست و چهارم بعد از جراحی، مدلسازی شدن. هدف این بود که ببینیم آیا نوع جراحی تأثیر متفاوتی در کاهش فشار چشمی داشته یا نه.
(Intercept):
اشاره به میانگین پیشبینی شده فشار چشمی بیماران در گروه مرجع (درمان) در زمان صفر (Pre-op) دارد. باید این نکته اشاره شود که این مقدار برازش داده شده مدل است، نه مقدار ثبت شده در دادهها! معناداری آن اشاره به این دارد که میانگین فشار چشمی در گروه مرجع، قبل از جراحی، با صفر به لحاظ آماری اختلاف معناداری دارد و البته با توجه به اینکه به لحاظ بالینی اصولا فشار چشمی صفر هم تعریف نمیشود، یک امر بدیهی است.
GROUP-CONTROL = -2.3:
گروه کنترل در زمان صفر حدود ۲/۳ واحد فشار کمتر از گروه درمانی داشته، این تفاوت پایه در تحلیل با توجه به اینکه pمقدار ثبت شده برای آن در حدود سهصدم است، میتواند در سطح پنجصدم، به لحاظ آماری معنادار باشد. یعنی قبل از جراحی گروه کنترل به طور متوسط فشار چشم کمتری از گروه درمان داشته است.
Time = -1.67:
فشار چشم بهطور متوسط، در گروه درمان به ازای هر مرحله زمانی، حدود ۱/۶۷ واحد کاهش یافته، این روند کاهش بسیار معنیدار و به لحاظ بالینی قابل توجه است با توجه به pمقدار ثبت شده آن که در حدود صفر است.
GROUP-CONTROL:Time = +1.21
ولی نکته جذاب بالینی در اینجا این ضریب است که به ما نشان میدهد، نوع جراحی اعمال شده برای گروه مرجع، مؤثرتر بوده است در کاهش فشار داخلی چشم بیماران. این اثر تعاملی بین گروه و زمان که در اینجا سطح مرجع گروه درمان است، نشان میدهد روند کاهش فشار در گروه کنترل حدود ۱/۲۱ واحد کمتر از گروه درمانی بوده. این یعنی نوع جراحی در گروه درمانی تأثیر بیشتری در کاهش فشار چشم داشته است.
مدلهای آمیخته میتوانند از روشهای کلاسیکتر مثل Repeated Measure Anova، در بازنمایی بدیهیات بالینی، با ساختارهای آماری خیلی بهتر عمل کنند. مثل انتظار کاهش فشار چشم بعد از جراحی.
در اینجا مدل نهتنها کاهش فشار رو در طول زمان تأیید کرده، بلکه تفاوت روند بین دو گروه را هم به صورت عددی و معنیدار نشان داده است.
2
1October 5, 2025 211 1
