ULTRA: post #417 — TG.ME

در سه‌گانه‌ی ماتریس، به‌ویژه فیلم دوم، وقتی نئو به سراغ اوراکل می‌رود، اوراکل به او می‌گوید: «تمام مسئله انتخاب است. تو قبل از آن‌که به این‌جا بیایی، انتخابت را کرده‌ای. من فقط کمک می‌کنم انتخابت را درک کنی.» اوراکل در این فیلم نقش پیشگو را دارد، دقیقاً مطابق با معنای لغوی واژه‌ی (Oracle). ریشه‌ی این واژه به اسطوره‌شناسی یونان باستان بازمی‌گردد. مردم به کاهن معبد آپولو در شهر دِلفی می‌گفتند (Oracle of Delphi) پیشگویی که برای راهنمایی و پیش‌بینی آینده به او مراجعه می‌کردند. در آمار، نخستین بار در دهه‌ی ۱۹۶۰ روشی به نام «روش دِلفی» معرفی شد. این روش شامل ارسال پرسش‌نامه‌هایی به جمعی از کارشناسان درباره‌ی یک رویداد خاص بود، و سپس با تحلیل پاسخ‌ها و شاخص‌های آماری، نتیجه‌ای منطقی درباره‌ی احتمال وقوع آن رویداد ارائه می‌شد. اما مفهوم «اوراکل» به‌طور خاص توسط آماردان روسی، ولادیمیر کولتشینسکی، وارد ادبیات آماری شد. او نامساوی اوراکل را تعریف کرد که بیان می‌کند اگر مجموعه‌ای از برآوردگرها داشته باشیم و یکی از آن‌ها حقیقت مدل را دقیقاً بیان کند (اما ما از آن بی‌اطلاع باشیم)، می‌توان با نامساوی زیر ارتباطی بین برآوردگر خودمان و برآوردگر اوراکل برقرار کرد: Risk(f, R) = Risk(f*, R) + Penalty در این‌جا f* همان برآوردگر اوراکل است، f برآوردگر ما، R ریسک خطای مدل است و Penalty تِرم جریمه‌ای که ما به مدل اضافه می‌کنیم. واضح است که از f* چیزی نمی‌ٔدانیم ولی می‌توانیم در مورد Penalty صحبت کنیم که بعد‌تر تبدیل می‌شود به یک تابع تجمیعی از پیچیدگی مدل و خطا، با کمینه کردن Penalty می‌توانیم ادعا کنیم که برآوردگر ما عملکردی نزدیک به برآوردگر اوراکل دارد. بعد‌ها ترور هستی و تیبشیرانی از همین ایده برای تبیین تِرم جریمه در مدل لاسو استفاده کرده‌اند. برای درک نامساوی اوراکل شاید این لینک مناسب باشد: https://stats.stackexchange.com/questions/340312/oracle-inequality-in-basic-terms جالب است که بدانید زبان برنامه‌نویسی Delphi که یک محیط توسعه سریع برای برنامه‌های دسکتاپ (ویندوز) ایجاد کرد، با الهام از پیشگوی دِلفی نام‌گذاری شده است (Oracle of Delphi).