در پژوهشی که در ۶ اوت ۲۰۲۶ در مجله معتبر Science منتشر شد، پژوهشگران دانشگاه استنفورد و Arc Institute از مدلهای زبانی ژنومی برای طراحی کامل ژنوم باکتریوفاژها استفاده کردند؛ ویروسهایی که باکتریها را آلوده میکنند، نه انسان را.
پژوهشگران صدها توالی ژنتیکی پیشنهادی را بررسی و تعدادی از آنها را در آزمایشگاه سنتز کردند. نتیجه قابلتوجه بود: ۱۶ طراحی توانستند به باکتریوفاژهای زنده و عملکردی تبدیل شوند و باکتریهای E. coli را آلوده کنند.
حتی برخی از این فاژهای طراحیشده توانستند باکتریهایی را آلوده کنند که نسبت به فاژ طبیعی اولیه مقاوم شده بودند؛ موضوعی که میتواند در آینده برای توسعه روشهای جدید مقابله با باکتریهای مقاوم به درمان اهمیت پیدا کند.
اما این نتیجه را نباید با «ساخت ویروس خطرناک برای انسان» یکی دانست. پژوهش حاضر روی باکتریوفاژها انجام شده و نشان نمیدهد که هوش مصنوعی در حال حاضر قادر به طراحی یک ویروس انسانی پیچیده و قابلانتقال است.
با این حال، اهمیت مطالعه فقط زیستپزشکی نیست. برای نخستین بار، طراحی مولد هوش مصنوعی از سطح یک ژن یا پروتئین فراتر رفته و به طراحی یک ژنوم کامل و عملکردی رسیده است. همین اتفاق بحثهای جدیتری را درباره زیستامنیت، نظارت و مرزهای استفاده از هوش مصنوعی در زیستشناسی مصنوعی ایجاد کرده است.
و شاید سؤال اصلی همین باشد:
آیا هوش مصنوعی باید اجازه طراحی سیستمهای زیستی را داشته باشد؟
چه نهادی باید بر چنین فناوریای نظارت کند؟
و مرز میان پیشرفت علمی و خطر کجاست؟
📌 منبع اصلی:
King و همکاران، ۲۰۲۶
Science
«طراحی مولد باکتریوفاژها با مدلهای زبانی ژنومی»
DOI:
10.1126/science.aec2657
