🔻مدل زمینهای (Contextual Model)
مدل زمینهای در واکنش به محدودیتهای مدل کمبود شکل گرفت و بر این نکته تأکید میکند که افراد دریافتکنندگان منفعلِ اطلاعات علمی نیستند.
👥 بر اساس این مدل، مردم اطلاعات علمی را در چارچوب «زمینه»های اجتماعی، فرهنگی، روانشناختی و تجربیِ پیشین خود تفسیر و پردازش میکنند.
تجربههای شخصی، مرحلهٔ زندگی، نوع شخصیت، ارزشهای فرهنگی، و شرایط اجتماعیای که اطلاعات در آن دریافت میشود، همگی بر معنایی که فرد از پیام علمی برداشت میکند، اثر میگذارند.
🩺 این رویکرد بهویژه در حوزههایی مانند ارتباطات سلامت بهخوبی توسعه یافته است؛ جایی که مشخص شده اطلاعات یکسان میتواند بسته به زمینهٔ دریافت، برداشتها و واکنشهای بسیار متفاوتی ایجاد کند.
✒️در سطح عملی، مدل زمینهای پیشنهاد میکند که پیامهای علمی باید متناسب با موقعیتها و مخاطبان خاص طراحی شوند؛ یعنی بهجای انتقال صرفِ اطلاعات، به این توجه شود که علم چگونه میتواند برای زندگی واقعی افراد معنادار باشد.
🖇️بااینحال، لوونشتاین نشان میدهد که این مدل نیز با انتقادهایی مواجه است. منتقدان استدلال میکنند که مدل زمینهای در نهایت همچنان نسخهای پیچیدهتر از مدل کمبود است، زیرا فرض میکند واکنش مردم به علم زمانی «مسئلهدار» است که با انتظارات متخصصان علمی همخوانی نداشته باشد.
📑 افزون بر این، استفاده از ابزارهای بازاریابی و بخشبندی جمعیتی در این مدل، این نگرانی را بهوجود آورده که هدف ارتباطات علمی، نه «درک»، بلکه «اقناع» یا «واداشتن به پذیرشِ» پیامهای علمی از پیشتعیینشده باشد.
📌منبع
🌐 تلگرام | لینکدین
9January 1, 2026 83 1
