سایه پاریس بر تهران: از لابیهای داوس ۲۰۲۶ تا درخت سیب نوفللوشاتو
رویدادنگاری معکوس؛ چرا فرانسه پس از ۴۷ سال، پرونده دیپلماسی با ایران را بست؟
روابط ایران و فرانسه، یک منحنی سینوسی کامل از «اتحاد استراتژیک» تا «تخاصم دیپلماتیک» است. برای درک اینکه چرا فرانسه امروز پیشگام تحریمهاست، باید از آخرین وقایع در کوههای سوئیس و صحن پارلمان اروپا شروع کنیم و لایه به لایه به عقب برگردیم تا به ریشه اصلی در سال ۵۷ برسیم.
۱. نقطه صفر: داوس و زلزله سیاسی ژانویه ۲۰۲۶
در حالی که جهان نگران بازگشت ترامپ به قدرت و بحران گرینلند بود، امانوئل مکرون در حاشیه مجمع جهانی اقتصاد (داوس ۲۰۲۶) پیامی مخابره کرد که آب پاکی را روی دست تهران ریخت.
• پیامک فاش شده به ترامپ: افشای پیام متنی مکرون به ترامپ (که در تروث سوشال منتشر شد) با مضمون «دوست من، ما در مورد سوریه کاملاً همنظریم و میتوانیم کارهای بزرگی در مورد ایران انجام دهیم»، نشان داد پاریس دیگر به دنبال راه حل میانه اروپایی نیست.
• استراسبورگ، ژانویه ۲۰۲۶: تنها چند روز پس از داوس، پارلمان اروپا با پیشگامی نمایندگان فرانسوی (مانند ژردن باردلا و رشید تمال)، قطعنامهای بیسابقه را تصویب کرد. روبرتا متسولا، رئیس پارلمان، رسماً ورود تمام دیپلماتهای ایرانی به ساختمانهای پارلمان را ممنوع کرد و خواستار قرار گرفتن فوری سپاه در لیست تروریستی شد.
۲. چرا دفعه پیش (۲۰۲۳-۲۰۲۴) این تصمیم منحل شد؟
در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، هر بار که بحث تروریستی اعلام کردن سپاه مطرح میشد، با سد «موانع حقوقی» مواجه میگشت.
• بهانه موضع مشترک ۹۳۱: جوزپ بورل (مسئول وقت سیاست خارجی) تأکید داشت که طبق قوانین اتحادیه اروپا، برای این اقدام ابتدا باید یک «دادگاه ملی» در اروپا حکمی علیه آن نهاد صادر کند.
• مانعتراشی فرانسه: در آن مقطع، پاریس نگران بود که این اقدام راه دیپلماسی هستهای را ببندد و امنیت نیروهای فرانسوی در منطقه (لبنان) را به خطر اندازد. اما در ۲۰۲۶، با صدور احکام قضایی جدید در آلمان و تغییر فضای سیاسی واشنگتن، فرانسه این ترمز حقوقی را رها کرد.
۳. دهه ۹۰ شمسی: پلیس بد مذاکرات و پروندههای خونین (۲۰۱۸-۲۰۱۳)
قبل از تنشهای فعلی، فرانسه نقش دوگانهای بازی میکرد: «پلیس بد» در سیاست، «شریک حریص» در اقتصاد.
• لوران فابیوس و سختگیری هستهای: فابیوس در مذاکرات برجام سختگیرترین طرف بود، اما بلافاصله پس از توافق، اولین قراردادهای بزرگ (توتال، ایرباس، پژو) امضا شد.
• خونهای آلوده: در همین دوران، زخم کهنه فاجعه ارسال فاکتورهای خونی آلوده به HIV توسط انستیتو مریو فرانسه به ایران در دهه ۶۰ دوباره باز شد؛ پروندهای که فرانسه هرگز بابت آن عذرخواهی رسمی یا غرامت درخور توجهی نپرداخت.
۴. دهه ۶۰ شمسی: جنگ نفتکشها و حمایت از صدام (۱۹۸۸-۱۹۸۰)
در این دوران، دخالت فرانسه خونین و مستقیم بود. فرانسه با اجاره دادن جنگندههای «سوپر اتاندارد» و فروش موشکهای «اگزوسه» به عراق، مستقیماً به صدام برای هدف قرار دادن نفتکشهای ایرانی و نابودی اقتصاد ایران کمک کرد. همچنین پاریس تا سال ۱۹۸۶ مقر اصلی و پناهگاه سازمان مجاهدین خلق بود.
۵. نقطه عطف: نوفللوشاتو و مهندسی انقلاب ۵۷ (۱۹۷۹-۱۹۷۸)
اینجا ریشه اصلی پارادوکس امروزی است. فرانسهای که امروز در داوس ۲۰۲۶ علیه جمهوری اسلامی متحد جمع میکند، خودِ قابلهی این حکومت بود.
• تصمیم ژیسکار دستن: والری ژیسکار دستن (رئیسجمهور وقت) با اقامت خمینی در نوفللوشاتو موافقت کرد و تمام امکانات رسانهای و مخابراتی را در اختیار انقلابیون گذاشت.
• کنفرانس گوادلوپ: فرانسه میزبان سران غرب شد و نقش کلیدی در متقاعد کردن کارتر داشت که شاه دیگر رفتنی است. فرانسه تصور میکرد با مدیریت این تغییر، میتواند جای پای خود را در ایرانِ آینده محکم کرده و نفوذ آمریکا را کاهش دهد.
۶. ریشههای تاریخی: ناپلئون و عهدنامه فینکنشتاین (۱۸۰۷)
اولین دخالت مستقیم به عصر قاجار برمیگردد. ناپلئون با عهدنامه فینکنشتاین به ایران قول کمک علیه روسیه را داد، اما به محض صلح با تزار (عهدنامه تیلسیت)، ایران را رها کرد. این «خیانت تاریخی»، الگوی رفتاری فرانسه در دو قرن اخیر بوده است.
منابع
1. اخبار جاری: گزارشهای خبرگزاری رویترز و فرارو درباره پیامک مکرون به ترامپ در داوس (۲۰ ژانویه ۲۰۲۶).
2. قطعنامههای پارلمان اروپا: وبسایت رسمی European Parliament، قطعنامه مورخ ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶ درباره سرکوب اعتراضات در ایران.
3. حقوق بینالملل: گزارش RFE/RL (ژانویه ۲۰۲۶) درباره موانع حقوقی و موضع مشترک ۹۳۱ اتحادیه اروپا برای تروریستی اعلام کردن سپاه.
4. تاریخ انقلاب: کتاب «قدرت و زندگی» (Le Pouvoir et la Vie)
5. اسناد جنگ: کتاب «ویرانی دروازه شرقی» نوشته وفیق السامرایی
6. تاریخ قاجار: کتاب «ایران و نابغه قرن (ناپلئون)» نوشته ایرج امینی
7
3
2
1January 28, 2026 2.5K 8
