سه تابلو بر دیوار سالن ۷۱۰ بال Denon موزه لوور
«مریم و کودک» — Girolamo Romanino
این تابلوی کوچک و صمیمی، Virgin and Child / Vierge à l'Enfant است؛ اثر Girolamo Romanino، نقاش اهل برشیا.
لوور آن را حدود ۱۵۰۷–۱۵۰۸ تاریخگذاری کرده ؛ تکنیکش رنگروغن روی بوم است و در سال ۱۹۸۴ از بازار هنر پاریس خریداری شده.
اما چیزی که این تابلو را جذاب میکند، فقط موضوع مذهبی آن نیست.
در نقاشیهای قرون وسطی، مریم اغلب یک شخصیت مقدس و تقریباً دستنیافتنی است؛ اما در رنسانس، نقاشان شروع کردند به انسانیتر کردن این رابطه.
اینجا دیگر فقط «مادر خدا» را نمیبینیم؛ یک مادر را میبینیم که کودکش را در آغوش گرفته است.
مسیح کودک، هنوز یک کودک واقعی است؛ بدن کوچک، حالت طبیعی و رابطه فیزیکی با مادر، تصویری بسیار انسانی ایجاد میکند و این دقیقاً یکی از تغییرات بزرگ رنسانس است:
امر الهی دیگر فقط در آسمان نیست؛ در بدن انسان، در خانواده و در عاطفه انسانی هم حضور پیدا میکند.
رومانینو / Romanino در این دوره در شمال ایتالیا کار میکرد؛ منطقهای که بهشدت تحت تأثیر نقاشی ونیزی بود. بنابراین در این اثر میتوان همان علاقه رنسانس شمال ایتالیا به رنگ، نور و رابطه عاطفی شخصیتها را دید.
«سنت ژروم در حال توبه» — Lorenzo Lotto
این تابلو به نظرم از نظر داستانی جالبترین اثر در میان این سه اثرست؛
Saint Jerome in Penitence — Lorenzo Lotto
حدود ۱۵۰۶.
سنت ژروم یکی از عجیبترین شخصیتهای مسیحیت است.
او فقط یک قدیس نبود؛ یک روشنفکر بزرگ بود.
در قرن چهارم میلادی، ژروم به مطالعه زبانهای عبری و یونانی پرداخت و ترجمه لاتین کتاب مقدس را انجام داد؛ متنی که بعدها به Vulgate معروف شد بنابراین برای انسان رنسانس، ژروم یک شخصیت ایدهآل بود:
دانشمند + مترجم + فیلسوف + عابد.
و این موضوع بسیار مهم است، چون رنسانس ایتالیا عاشق ترکیب دانش و معنویت بود.
و حالا به تصویر نگاه کنید...
ژروم از شهر و جامعه فاصله گرفته.
لباسش تقریباً کنار رفته و بدنش در برابر طبیعت عریان است.
در یک فضای سنگی و وحشی نشسته و خود را از لذتهای دنیا جدا کرده.
این همان چیزی است که در سنت مسیحی به آن penitence / توبه و ریاضت میگویند.
اما Lotto یک کار بسیار جالب انجام داده:
ژروم را کوچک کرده و طبیعت را بزرگ کرده است.
صخرهها، درختان و منظره تقریباً تمام تصویر را اشغال کردهاند و ژروم در دل آن طبیعت تنهاست.
لوور اشاره میکند که این منظره احتمالاً تحت تأثیر حکاکی Albrecht Dürer با موضوع سنت ژروم بوده و با منظرهپردازی نقاش آلمانی Albrecht Altdorfer نیز ارتباط دارد.
یعنی Lotto دارد به ما میگوید:
برای پیدا کردن خدا، ژروم باید از انسانها دور شود و وارد طبیعت شود.
یک راز کوچک و فوقالعاده جالب ؛ این تابلو ممکن است اصلاً در ابتدا یک تابلوی مستقل نبوده باشد. لوور احتمال میدهد که این قطعه در اصل پوشش یا درپوش محافظ یک پرتره بوده باشد!
یعنی ممکن است صاحب یک پرتره، وقتی میخواست تصویر خودش دیده نشود، آن را با تصویر سنت ژروم میپوشانده است.
این دقیقاً از آن جزئیاتی است که وقتی جلوی تابلو ایستادهای، نمیبینی؛ ولی ناگهان اثر را تبدیل به یک شیء تاریخی زنده میکند.
«جیان جورجو تریسینو» — Vincenzo Catena
و حالا میرسیم به بزرگترین تابلو.
Giovanni Giorgio Trissino (1478–1550), homme de lettres
اثر Vincenzo Catena، حدود ۱۵۰۰–۱۵۲۵.
و این مرد، برخلاف ظاهر نسبتاً آرامش، یکی از آدمهای بسیار مهم فرهنگی رنسانس ایتالیاست.
او چه کسی بود؟
تریسینو شاعر، نویسنده، زبانشناس، دیپلمات و اندیشمند اهل Vicenza بود.
اما مهمترین قسمت داستانش برای من این است:
او مردی بود که به «پالادیو» کمک کرد تا پالادیو شود.
تریسینو با Andrea Palladio، یکی از بزرگترین معماران تاریخ، ارتباط بسیار مهمی داشت.
در ویلای تریسینو در Cricoli در Vicenza، پالادیو که آن زمان هنوز معمار مشهور جهان نبود، با تریسینو آشنا شد؛ منابع گردشگری ویکنزا نیز همین ویلا را با آغاز مسیر حرفهای پالادیو مرتبط میدانند.
تریسینو استعداد او را دید، او را وارد دنیای فرهنگ کلاسیک کرد و در رشد فکری و حرفهای او نقش مهمی داشت.
حتی نام Palladio نیز با این رابطه گره خورده است؛ نامی که به دنیای کلاسیک و Pallas Athena، الهه خرد، اشاره دارد.
و بعد چه اتفاقی افتاد؟
پالادیو تبدیل شد به معمار Villa Rotonda، کلیساهای ونیز و صدها ساختمان الهامبخش.
و سبک او بعدها چیزی شد که ما امروز به آن میگوییم:
Palladianism
سبکی که قرنها بعد حتی روی معماری انگلستان و آمریکا هم اثر گذاشت.
پس وقتی به این مرد داخل تابلو نگاه میکنید، در واقع به یکی از آدمهایی نگاه میکنید که در شکلگیری معماری مدرن غرب نقش داشت.
August 18, 2026 283
