اشارات لنین به انقلابیگری خرده بورژوایی که شاخصهی آن هارت و پورت های انقلابی است : هر چرخش معین تاریخی موجب تغییری در شکل تزلزل خردهبورژوایی میشود؛ تزلزلی که همواره در کنار پرولتاریا وجود دارد و همیشه، به درجات مختلف، به درون صفوف آن نفوذ میکند. این تزلزل در دو «جریان» جاری میشود: اصلاحطلبی خردهبورژوایی، یعنی نوکری در برابر بورژوازی که در پوشش عبارات احساساتیِ دموکراتیک و «سوسیالدموکراتیک» و آرزوهای بیمایه پنهان شده است؛ و انقلابگرایی خردهبورژوایی ــ تهدیدکننده، پرهیاهو و لافزن در حرف، اما در عمل چیزی جز حبابی از تفرقه، ازهمگسیختگی و بیعقلی نیست. این تزلزل تا زمانی که ریشهٔ اصلی سرمایهداری قطع نشده باشد، ناگزیر وجود خواهد داشت. شکل آن اکنون، به سبب تغییری که در سیاست اقتصادی حکومت شوروی رخ داده، در حال تغییر است. آهنگ اصلی سخنان منشویکها این است: «بلشویکها به سرمایهداری بازگشتهاند؛ همینجا پایان کارشان خواهد بود. انقلاب، از جمله انقلاب اکتبر، بالاخره معلوم شد که یک انقلاب بورژوایی بوده است! زنده باد دموکراسی! زنده باد اصلاحطلبی!» خواه این سخنان با روحیهٔ صرفاً منشویکی گفته شود، خواه با روحیهٔ سوسیالیستهای انقلابی، خواه با روحیهٔ انترناسیونال دوم یا انترناسیونال دو و نیم، در نهایت همه یک معنا دارند. آهنگ اصلی نیمهآنارشیستهایی مانند «حزب کارگران کمونیست» آلمان، یا آن بخش از «اپوزیسیون کارگری» سابق ما که از حزب خارج شده یا در حال بیگانهشدن با آن است، این است: «بلشویکها ایمان خود را به طبقهٔ کارگر از دست دادهاند.» شعارهایی که آنان از این ادعا نتیجه میگیرند، کموبیش شبیه شعارهای «کرونشتات» در بهار ۱۹۲۱ است. در برابر ناله و هراس کاسبمسلکانِ اصلاحطلب و کاسبمسلکانِ انقلابی، مارکسیستها باید آرایش واقعی نیروهای طبقاتی و واقعیتهای انکارناپذیر را تا حد امکان خونسردانه و دقیق بسنجند.
اشارات لنین به انقلابیگری خرده بورژوایی که شاخصهی آن هارت و پورت… — مطالعات مارکسیستی — TG.ME
August 31, 2026 119 2
