مارسیلوس اهل پادوا یا مارسیلوس پادوایی، نویسنده‌ای در قرن چهاردهم… — تاملات شخصی — TG.ME

مارسیلوس اهل پادوا یا مارسیلوس پادوایی، نویسنده‌ای در قرن چهاردهم میلادی بود. او علیه اقتدار پاپ و له اقتدار پادشاهان محلی می‌نوشت. در مباحث خود گریزهایی به فلسفه حقوق هم می‌زند که جالب توجه است. شاید مباحث وی برای ما جدید نباشد ولی به نوعی هنوز زنده است. او در کتاب مدافع صلح(Defensor Pacis) در بحث راجع به وضع قانون می‌نویسد که قانون دارای دو عنصر است. 1-عنصر تشخیص حق 2- عنصر الزام‌آور به اطلاعت. هر فرد خردمندی می‌تواند حق را تشخیص دهد ولی هر فرد خردمندی نمی‌تواند حق را با استفاده از زور اِعمال کند. فقط کل اجتماع است که می‌تواند ضمانت اجراهای قهرآمیز را اجازه دهد. زیرا دولت در اصل اجتماع افراد آزاد است. این سخنان مارسیلیوس را بعداً ماکس وبر رساتر و دقیق‌تر در باب دولت مطرح می‌کند و در دکترین وبری انحصار خشونت در اختیار دولت است. یک مثال از حقوق موضوعه داخلی کشور خودمان می‌تواند به بهتر فهمیدن ریشه‌های تفکر مارسیلیوس کمک کند. به نهاد داوری در حقوق خودمان توجه کنید. داور حق تشخیص حق را دارد و می‌تواند آن را در یک نزاع خصوصی بیان و اعلام کند. اما همین داور که حق تشخیص حق را دارد، حق و توانایی اجرای آن را ندارد و اجرای رای داور باید توسط آن نیرویی که انحصار کامل اِعمال زور مشروع را دارد به موقع اجرا گذارده شود(یعنی دادگاه) ما در مطالعه‌ی قوانین موضوعه فقط روبنا را می‌بینیم، اما با تدقیق در نظریات راجع به حکومت عمومی و سیاسی، می‌توان فلسفه‌ی بسیاری از قوانین را در نوشته‌های مربوط به سده‌ها پیش یافت. برای مطالعه بیشتر: تا جایی که فحص کردم از مارسیلیوس اهل پادوا کتابی به فارسی ترجمه نشده است، اما در جلد دوم تاریخ فسلفه سیاسی جورج کلسکو با ترجمه خشایار دیهیمی فصلی به این متفکر قرن 14‌امی اختصاص داده شده است. مایلم خواننده این مطلب کوتاه را اشارت دهم به دوره‌ای نسبتاً طولانی در تاریخ ایران که فقها و اهالی تشرع، هم تشخیص حق می‌دادند و هم خود حدود الهی را اجرا می‌کردند و به نوعی قضاوت فقهی و شرعی را در ید خود می‌دانستند. مقایسه‌ی این دو تفکر را نیک می‌دانم. 8 اسفند 1404 https://t.me/Jurisprudence92/269