🔸انعطافپذیری پایین شناختی در باورهای سیاسی چپ افراطی
🔹در مقاله ای تحت عنوان "همبستههای عصبیِ تغییر باور در حوزههای سیاسی و غیرسیاسی در میان افراد چپگرا هنگام مواجهه با استدلالهای مخالف (ناقض)" که اخیرا در نشریه علمی معتبر نیچر منتشر شد پژوهشگران مطالعه ای روی مکانیسم های عصب شناختی تغییر باور در طیف سیاسی چپ افراطی انجام دادند.
🔸در این مطالعه از آزمودنی ها هنگام مواجهه با استدلالهای مخالفی که باورهای سیاسی و غیرسیاسی آنها را به چالش می کشید به کمک fMRI تصویربرداری مغزی انجام شد.
نتایج نشان داد که آزمودنی ها در برابر تغییر باورهای سیاسی خود مقاومت زیادی نشان می دهند اما نسبت به تغییر دیدگاه های غیر سیاسی خود انعطافپذیری بیشتری دارند.
🔹هنگامی که باورهای سیاسی آنها به چالش کشیده شد تصویربرداری مغزی افزایش فعالیت در "شبکه حالت پیشفرض"
(Default Mode Network)
را نشان داد. پیش تر مطالعات گسترده ای نشان داده اند که این شبکه مغزی هنگام درون پویی و پردازش اطلاعات مرتبط با "خود" فعالیت بیشتری از خود نشان می دهد.
🔸این پاسخ دفاعی مغز بیانگر درهمتنیدگی باورهای سیاسی طیف چپ تندرو با عناصر هویتی است. در واقع این دیدگاه ها بدل به بخشی از "هویت" شخص شده است.
در عین حال مواجهه آنها با دیدگاه های مخالف خود در زمینه های غیر سیاسی با افزایش فعالیت نواحی مرتبط با انعطافپذیری شناختی یعنی قشر اوربیتوفرونتال(OFC) و ناحیه پشتی-جانبی قشر پیش پیشانی(dlPFC) همراه بود که نشان می دهد دیدگاه های غیر سیاسی آنها درگیری کمتری با هویت فردی آنها داشته است.
🔹این نواحی مرتبط با انعطافپذیری شناختی در مواجهه با نظرات مخالف و چالش برانگیز سیاسی کاهش داشته اند که همزمان با افزایش فعالیت در شبکه حالت پیشفرض مغز (DMN) بود.
🔸این مطالعه نشان می دهد که اگر دیدگاه ها و باورهای سیاسی بدل به عناصر هویتی فرد شوند نه استدلال و منطق مخالف بلکه حتا شواهد تجربی/میدانی هم ممکن است نتوانند منجر به اقناع فرد در تغییر باورهای خود شوند.
🔹پیش تر نیز مطالعات گسترده ای ارتباط میان انعطافپذیری پایین شناختی و بنیادگرایی مذهبی (شکل افراطی مذهبی) را نشان داده اند.
مهمترین نتیجه ای که می توانیم از این مطالعات علمی بگیریم این است که مراقب باشیم دیدگاه های سیاسی یا غیر سیاسی ما بدل به "هویت" ما نشود تا همواره قادر و پذیرای بروزرسانی و سازگاری عقاید خود با واقعیت های متغییر محیطی باشیم.
✍کامران پاکنژاد
@HOD8HOD
https://www.nature.com/articles/s41598-026-35397-6
Nature
Neural correlates of belief change in political and non-political domains among left-wing individuals confronted with counterarguments
Scientific Reports - Neural correlates of belief change in political and non-political domains among left-wing individuals confronted with counterarguments
4February 20, 2026 370 3
