گاهی نادرشاه را پادشاهی معرفی میکنند که پس از صفویان، تشیع را کنار گذاشت و سنی شد؛ اما واقعیت پیچیدهتر است.
نادرشاه در محیط شیعی رشد کرده بود و در دوران سلطنتش نیز با اماکن مقدس شیعه ارتباط داشت. او به حرم امام رضا(ع) توجه و در آبادانی آن اقدام کرد و در نجف نیز مرقد امام علی(ع) را زیارت کرد و در تعمیر و طلاآرایی حرم امیرالمؤمنین(ع) نقش داشت.
از سوی دیگر، سجع مُهری منسوب به او چنین نقل شده است:
«لا فَتىٰ إِلّا عَلِی
لا سَیفَ إِلّا ذُوالفِقار
نادِرِ عَصرَم زِ لُطفِ حَق
غُلامِ هَشت و چار»
یعنی: «جوانمردی جز علی نیست؛ شمشیری جز ذوالفقار نیست؛ من نادرِ روزگارم و به لطف حق، غلام و خدمتگزار دوازده امامم.»
عبارت «هشت و چار» یعنی دوازده و به دوازده امام شیعه اشاره دارد.
اما نادرشاه در سیاست مذهبی خود، اصطلاح «مذهب جعفری» را مطرح کرد. جعفری در این طرح، همان تشیع دوازدهامامی بود، نه مذهبی کاملاً جدید. هدف او این بود که تشیع را بهعنوان مذهب پنجم در کنار چهار مذهب اهلسنت به رسمیت بشناسند
این طرح بیش از آنکه صرفاً مذهبی باشد، هدف سیاسی و دیپلماتیک داشت. نادرشاه میخواست اختلاف مذهبی ایران و عثمانی کاهش پیدا کند، روابط دو دولت بهبود یابد و مشکل حج و امنیت زائران ایرانی حل شود.
عثمانیها در نهایت مذهب جعفری را بهعنوان مذهب پنجم نپذیرفتند و طرح نادرشاه به نتیجه کامل نرسید.
بنابراین، نمیتوان بهسادگی گفت «نادرشاه شیعه را کنار گذاشت و سنی شد»؛ سیاست او ترکیبی از پیشینه شیعی، ملاحظات مذهبی و یک پروژه بزرگ سیاسی برای نزدیک کردن ایران و عثمانی بود.
📚 محمدکاظم مروی، عالمآرای نادری#نادرشاه #افشاریان #مذهب_جعفری #شیعه #امامیه #اثناعشری #گسترش_تشیع #عثمانیان
📚 محمدمهدی استرآبادی، جهانگشای نادری
[ @Emamiyeh_128|امامیه ]
