Ion kanallarining muayyan bir ionni o'tkazib, boshqasini to'sib qolish xossasi tanlab o'tkazuvchanlik (selektivlik) deb ataladi.
Bu hodisa biologiyadagi eng qiziqarli paradokslardan biridir: Qanday qilib hajmi kichikroq bo'lgan natriy (Na+) ioni kattaroq bo'lgan kaliy (K+) kanalidan o'ta olmaydi?
1. Bu xossa nimaga bog'liq?
Ion kanalining tanlab o’tkazish mezonlari uchta asosiy omilga tayanadi:
1. Selektivlik filtri (Selectivity Filter): Kanalning eng tor joyida maxsus aminokislotalardan tashkil topgan halqa joylashgan.
2. Gidratatsiya energiyasi (Suv qobig'i): Hujayra ichi va tashqarisida ionlar yolg'iz harakat qilmaydi — ular atrofi suv molekulalari bilan o'ralgan (gidratatsiyalangan) bo'ladi. Kanalga kirish uchun ion ushbu suv qobig'ini yechishi kerak.
3. Atomat masofa va energetik qulaylik:
Kaliy (K+) kanali misolida: Kanal devoridagi atomlar (C=O karbonil guruhlari) o'rtasidagi masofa K+ ionining o'lchamiga millimetrning milliondan bir ulushigacha mukammal mos keladi. Kanal K+ dan suvni tortib oladi
3
1July 25, 2026 232
