Channels

Top 100 Trending New

Categories

Crypto Gaming News Entertainment Music Sports Tech Gambling Bots and mini apps Finance Business Education Lifestyle Health Travel Auto Fashion Jobs Dating Deals and shopping

Stickers

Stickers Emoji Themes Wallpapers

Bots Gifts Tools

Currency

$ USD ₽ RUB € EUR ₴ UAH ₸ KZT ₺ TRY zł PLN ₪ ILS AED AED R$ BRL Rp IDR RM MYR ¥ JPY ₩ KRW CN¥ CNY

Theme

Português (Brasil)

Bahasa Indonesia

Беларуская

Українська

Channels Categories Stickers Bots Gifts Tools

Premium Wiki Glossary Legal

Notifications Settings Log in

کافه استراتژی: post #196 — TG.ME

کافه استراتژی@Cafe_Strategy · 1.3K subscribers Open in TelegramOpen

t.me/Cafe_Strategy/196

August 8, 2025 1K 6

More from this channel

◽️مغزهای فسیل زنگ‌زده "سازمان برنامه، و وسواسی عبث بر اندازه‌گیریِ قطاری که حرکت نمی‌کند" . علی میثمی (دکترای سیاستگذاری نوآوری) ▫️فسیل زنگ نمی‌زند؛ زیرا برای زنگ‌زدن باید هنوز آهنی باقی مانده باشد؛ برای فسیل‌شدن نیز، حیات باید مدت‌ها پیش پایان یافته باشد. بااین‌حال، برخی نهادها به‌طرزی عجیب هر دو کار را هم‌زمان انجام می‌دهند: اندیشه در آنها می‌میرد و ابزارهایشان، از فرط کهنگی، صدا می‌دهند. ▫️بیراه نیست اگر سریال Hell on Wheels را یکی از درخشان‌ترین روایت‌ها از توسعه اقتصادی آمریکا در یکی از بحرانی‌ترین دوره‌هایش بدانیم. آمریکا در میانه جنگ داخلی است و خزانه برای پروژه عظیم راه‌آهن شرق به غرب پول کافی ندارد. دولت لینکلن می‌توانست هزینه هر مایل را حساب کند، کسری بودجه را قرمز نشان دهد و بنویسد: «به علت نبود اعتبار، فعلاً این پروژه شدنی نیست». اما دولت او پرسید: چه امکانات دیگری برای کدام بازیگر جدید در اختیار داریم؟ و سپس دو شرکت ریلی را به بازیگران اصلی این مأموریت ملی تبدیل کرد و حقوق و امتیازاتی استثنایی در اختیارشان گذاشت: به آنها حق عبور و بهره‌برداری از اراضی عمومی و قطعاتی از زمین‌های دو سوی مسیر را داد تا از افزایش ارزش زمین‌ها، هزینه پیشروی خط را تأمین کنند. در واقع، دولت لینکلن فقط منابع موجود را میان دستگاه‌های قدیمی تقسیم نکرد؛ بازیگر تازه‌ای برای یک مأموریت ملی ساخت، و دارایی عمومی را به اهرم تبدیل کرد. دولت لینکلن اجازه نداد بحران و نبود منابع، رؤیای یک ملت را متوقف کند. ▫️اکنون سری به ساختمان مهمی در میدان بهارستان بزنیم: فایل‌های اکسل بی‌شمار، انبوه شاخص‌های عددی، ستون‌های اعتبار مصوب، و درصد تحقق شاخصهای مذکور. البته بیرون ساختمان، بخش‌های حیاتی کشور، از آب و انرژی گرفته تا سرمایه و فناوری، به بن‌بست خورده‌اند؛ اما داخل ساختمان، دغدغۀ همه این است که در اکسل، عدد خانه ۳۷ با عدد خانه ۴۲ همخوانی دارد یا نه. همه اهل فن میدانند که طرح‌های سازمان در میدان عمل مرده‌اند، اما شاخص‌هایشان در فایل اکسل هنوز زنده‌اند. ▫️یک گفتگوی کوتاه با مدیران سازمان برنامه و بودجه، شما را به یقین می‌رساند که فلسفه وجودی این سازمان، سالهاست به سنجش و حسابداری صِرف تقلیل یافته است. این سازمان سالهاست که مسئله‌ای را حل نکرده است اما به‌خوبی بلد بوده است برای مسائل شاخص بسازد؛ بازیگر جدیدی رشد نداده است اما تا دلتان بخواهد از بازیگران فرسوده گزارش خواسته است؛ و آینده را طراحی نکرده است اما بارها و بارها گذشته را با اعداد تازه بازنویسی کرده است. سالهاست که ابزارهای این سازمان، صرفا برای پرکردن شکاف مالی دولت‌ها به کار رفته‌اند و صد افسوس که این ابزارها، کوچکترین ارتباطی با رشد بازیگران جدید برای تحقق رؤیاهای بزرگ نداشته و ندارند. ▫️متاسفانه این ذهن زنگ زده، متعلق به یک دولت یا جناح نیز نبوده است. دهه‌هاست که دولت‌ها با وعده تغییر آمده‌اند، اما خیلی زود گفتارشان به گفتار سازمان برنامه تبدیل شده است: «ردیف ندارد» و «منبع نیست». بیراه نیست اگر بگوییم گویی فراماسونری بی‌نام و قدرتمندی از اذهان فسیل‌شده شکل گرفته است که هر دولت تازه‌نفس را به‌تدریج رام می‌کند. ▫️تجربۀ کشورهای آسیای شرقی نیز نشان داده است که توسعه، هنر ساختن بازیگر و زمین بازی جدید است. کره جنوبی، چائبول‌هایی مانند سامسونگ و هیوندای را به بازیگرانی بزرگ برای اجرای مأموریت‌های صنعتی تبدیل ساخت و ورود آنها به صنایع پرریسک و دارای ارزش افزوده مانند نیمه‌هادی‌ها و الکترونیک را تسهیل کرد. دولت ژاپن نیز، محیطی جدید ساخت که در آن، بانکها، کی‌رتسوها، و زنجیره تأمین‌کنندگان بتوانند ریسک سرمایه‌گذاری بلندمدت، افزایش مقیاس و یادگیری فناورانه را میان خود تقسیم کنند. در چین نیز، به‌ویژه در صنایع ارتباطات وخودروهای برقی و پاک، شرکت‌هایی مانند هواوی و BYD در زمین بازی تازه‌ای رشد کردند که دولت برایشان ساخته بود: برای مثال، BYD در بازاری بالید که دولت با استانداردگذاری، ایجاد شبکه شارژ، اعطای امتیازهای تردد و تبدیل ناوگان عمومی به مشتری اولیه، ریسک ورود به فناوری جدید را کاهش داده بود. در هر سه تجربه، دولت بود که تشخیص داد چه بازیگری برای تحقق رؤیای ملی غایب است و چه مانعی باید از برابرش برداشته شود. ▫️ایران امروز، زیر فشار جنگ، تحریم و فرسایش بسیار سریع سرمایه، قطعاً به آن چیزی که نیاز ندارد یک سازمان حسابداری شاخص‌هاست. بالعکس، ایران امروز، نظیر آن کمیتۀ چهار نفرۀ دهه طلایی ۱۳۴۰، به افرادی دارای حداقلی از خلاقیت نیاز دارد که از دل کمبود، معامله‌های بزرگ بسازند و برای بازیگران جدید و ریسک‌پذیر، زمین بازی جدید طراحی نمایند. ایران امروز به سازمانی با مغزهای فسیل زنگ‌زده که فقط بلد است میزان توقف را دقیق‌تر اندازه بگیرد، نیاز ندارد. @Cafe_Strategy https://tinyurl.com/5n9xjt22 857·Aug 3 ‌‌⚪️ اکنون زمان احیای آن تیم چهار نفره فرا رسیده است "علی بابایی" ▫️بدون تردید، الکساندر همیلتون، مهمترین سیاستگذار در طول تاریخ است که در تلاش برای توسعه صنعتی و اقتصادی ایالات متحده در دهه ۱۸۳۰، اقدام به دخالت مستقیم در اقتصاد نمود. همیلتون معتقد بود که توسعه اقتصادی یک کشور، که آن زمان نیازمند سرمایه گذاریهای بزرگ مقیاس و پرریسک بر روی توسعه جاده ها و خطوط راه آهن بود، صرفا از طریق ارائه رانت انحصاری و انعقاد قراردادهای بلندمدت تضمینی به طبقه کارآفرینان بزرگ و سرمایه داران (مشروط به ورودشان به این فعالیتهای پرریسک) امکان پذیر است. البته به تدریج دموکراتها و به خصوص رئیس جمهور جکسون، با شعار برابری برای همه، به مخالفت با چنین رانتهای انحصاری پرداختند؛ و این جنگ نظری، همچنان تا به امروز در ایالات متحده پابرجاست. ▫️جالب است که شاهد همین رویکرد همیلتونی، در دهه ۱۳۴۰ ایران نیز بوده ایم. در ابتدای دهه ۴۰، اقتصاد ایران گرفتار رکود بزرگی بود و برای خروج از رکود، نه منابع دولت کفاف میداد و نه منابع بانکها. در همان زمان، تیم چهار نفره ای به رهبری وزیر اقتصاد علینقی عالیخانی و عضویت رضا نیازمند (رییس وقت سازمان گسترش) مسئول کشف راهکار خروج از رکود شدند. گروه چهار نفره در ابتدا به راه حلی نمیرسد. اما سرانجام یک نفر سرنخ رکود را می یابد. همانگونه که خود رضا نیازمند توصیف میکند، آن سرنخ، چیزی نبود مگر اعطای رانت انحصاری بلندمدت به تاجران بزرگ آن زمان ایران، با هدف تشویق آنان به تاسیس کارخانجات تولید داخل اقلام وارداتی؛ و اساسا ورود همین بازیگران موجب شد تا یکی از طلایی ترین دوران اقتصاد ایران از لحاظ رشد اقتصادی رقم بخورد. ▫️ البته پس از انقلاب و تحت تاثیر عزیزان مارکسیست و حتی ملی مذهبی مان، آن رویکرد کنار گذاشته شد و کارآفرینان بزرگ از جریان اقتصاد کنار گذاشته شدند (همان لیست معروف ۵۲ کارآفرین بزرگ) و ذیل یکی از عجیب ترین اصول قانون اساسی، یعنی اصل ۴۴، ایران سکان هدایت خود را به یک بازیگر دیگر، یعنی دولت سپرد. ▫️ البته فقط چهار دهه کافی بود که همه ایرانیان، در همه ارکان جامعه و سیاست، به ناکارآمدی کامل این بازیگر پی برند. پس از ۴ دهه سلطه این بازیگر، ایران در حال دست و پا زدن در دریایی از چالشهای بزرگ اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی است. از طرف دیگر، خود دولت نیز، از بروکراسی شدید و دست و پاگیر، تغییرات پی در پی مدیران ارشد، باج خواهی بی پایان نمایندگان مجلس، نظام دستمزد بسیار پایین و خروج بدنه متخصص، و از تشتت عجیب نظام تصمیم گیری، کاملا خسته و بی انگیزه شده است. ▫️اما چه باید کرد؟ آیا همانگونه که اقتصاددانان بازار معتقدند، الزاما دولت باید پایش را از تمام عرصه های اقتصاد و جامعه بیرون کشد؟ در بلندمدت جواب "تقریبا بله" است؛ اما همین امروز چه؟ اگر با این دست فرمان، اساسا آینده ای نتوان متصور بود چه؟ چه بازیگر دیگری وجود دارد که حاضر است همین امروز ریسک بسیار سنگینی را متقبل شده و ناکارآمدیهای انباشته شده در اقتصاد و جامعه را از پیش پای کشور بردارد؟ چه بازیگر دیگری وجود دارد که اساسا همین امروز، دارای انگیزه، ابتکار، توانمندی مدیریتی و منابع مالی لازم برای انجام چنین ریسکی است؟ ▫️خوشبختانه پاسخ در خود تاریخ نهفته است؛ ما یک بار آن را آزموده ایم و نقطه عطف درخشانی را نیز تجربه کرده ایم. ایران امروز، نیازمند همان مسیر است؛ و آن چیزی نیست مگر ظهور توافقی جدید و ویژه میان حاکمیت با همان بازیگرانی که یکبار در گذشته آزمون خود را پس داده اند: یعنی کارآفرینان بزرگ‌ و آماده ی پذیرش ریسک زیاد (که ماهیت هرگونه تغییر رو به جلو در شرایط فعلی کشور است). البته آنها فقط منتظرند که آیا حاکمیت حاضر است ریسک سرمایه گذاری بلند مدت آنها را تضمین کند؟ آیا حاضر است با آنها وارد یک توافق قطعی شود؟ ▫️آنچه همه به خوبی میدانیم آن است که چالشهای اقتصادی و زیست محیطی فعلی، پایداری کشور را مورد تهدیدی بسیار جدی قرار داده است. مجددا آنچه همه خوب میدانیم وجود کارآفرینان بزرگی است که علیرغم همه بی مهری های این چند دهه سلطه دولت، همچنان قلبشان برای وطن میتپد؛ و آنچه من و برخی دیگر محققین توسعه صنعتی نیز به خوبی میدانیم، ضرورت تعریف یک توافق ویژه، تضمینی و بلندمدت میان حاکمیت و آنهاست؛ حال چه برخی نام آن را رانت بنامند و چه خود من، نام آن را پاداش ریسک سرمایه گذاری های بزرگ مقیاس در شرایطی با عدم قطعیت بسیار بالا. در حال حاضر، تنها و تنها آنها هستند که میتوانند مسئله محیط زیست، صنعت، اقتصاد، و ... را حل کنند. ای کاش تا زمان بیش از پیش از دست نرفته است، حاکمیت آن کارگروه ۴ نفره مشابه دهه ۴۰ را احیا کند؛ به گفتگو با کارآفرینان بزرگ و دلسوز کشور بنشیند؛ و به یک توافق بزرگ بلندمدت با آنها دست یابد؛ پیش از آنکه بسیار دیر شود ... @cafe_strategy 1.9K·Jul 24 حکمرانی بوروکراسی قبیله‌ای دکتر ابراهیم سوزنچی کاشانی 📍 حتما این فیلم یکی از وزرای اطلاعات قبلی را دیده‌اید که می‌گوید نگران نفوذ موساد در کشور است. شاید فیلم دیگری را هم دیده باشید که در آن وزیر اطلاعات سال گذشته می‌گوید نقطه عطف ما نابودی شبکه موساد در کشور است. خوب چرا این تفاوت وجود دارد؟ 📌 وبر در معرفی بوروکراسی میگوید بوروکراسی در مقابل دو سیستم حکمرانی (ساختار) قدیمی درست شد که عبارت بودند از سیستم قبیله‌ای (clan) و سیستم کاریزماتیک که در اولی نرمها و هنجارهای گروهی حاکم هستند و در دومی اراده یک نفر کاریزماتیک 📌 بوروکراسی در مقابل یعنی حاکمیت قواعد و مقررات که همه باید تابع آنها باشند. قواعد و مقررات هم از یک بدنه کارشناسی می‌آید و تصویب می‌شود. فرض هم بر این است که این بدنه کارشناسی unbiased است. یعنی صرفا مبتنی بر تحلیل کارشناسی و به دور از منافع و تعصبات اخذ می‌شود 📌 و ما اومدیم بوروکراسی رو در صد سال اخیر درست کردیم. اما اتفاقی که در عمل افتاد بوروکراسی چون در یک بستر طبیعی شکل نگرفت، ما کالبد اون رو گرفتیم و روح اون که یعنی حاکمیت قواعد و مقرراتی که به دور از منافع نوشته می‌شوند رو نگرفتیم. 📌 ایران به صورت سنتی یک سیستم قبیله‌ای و قومی داشته و الان هم اقوام و گروه‌های مختلف وجود دارند. ورود بالاجبار بوروکراسی به یک سیستم قومی و قبیله‌ای، مولود جدیدی درست کرد که باید بدان بگویم بوروکراسی قبیله‌ای. 📌 در بوروکراسی قبیله‌ای، به جای قومیت، گروه‌های متعددی شکل می‌گیرند که لزوما به یک قومیت شاید مرتبط نباشند (مثلا ترک و لر و کرد و ...)، بلکه همان تفکر قبیله‌ای در سیستم اداری کشور حکمرانی می‌کند که در آن کارشناسان دیگر دور از منافع تصمیم نمی‌گیرند بلکه در راستای منافع گروه متبوع خود فعالیت می‌کنند. 📌 نبود حزب هم باعث می‌شود که به جای اینکه تعداد محدودی سردمدار داشته باشیم، تعداد بسیار زیادی تیمهای کوچک با منافع مختلف شکل بگیرند و هر کسی هم که مقدار کمی سرش به تنش بیارزد، سریع به دنبال راه اندازی باند و تیم خود می‌رود 📌 این باندها و تیمهایی که در سیستم بوروکراسی ریشه دوانده‌اند، روح بوروکراسی را یعنی نظر کارشناسی به دور از منفعت را از بین برده است. و این باعث می‌شود گزارشهای مهمل و پوچ تا بخواهیم در این سیستم تولید شود. 📌 جالبه که این باندها و تیمها مخصوصا در لایه کارشناسی خیلی پایدار نیست و با تغییر وزیر، معاون، مدیرکل و اینها سریع تغییر رنگ می‌دهند و از تیمی به تیم دیگر می‌روند و در تلاش برای ارتقاء نیز هستند. 📌 البته من وجود کارشناسانی که در تمام طول دوره کاری خود مستقل باقی می‌مانند را نفی نمی‌کنم، ولی در سیستم موجود آنها شانس کمتری دارند. در ضمن سازمان به سازمان هم شدت و ضعف این بوروکراسی قبیله‌ای متفاوت است و برخی جاها کمرنگ‌تر و برخی جاها پررنگ‌تر است. 📌 گزارش مهمل و پوچ گزارشی است که بجای نظر کارشناسی، مبتنی بر نگاه سیاسی مدیر بالادستی تولید می‌شود و آغشته به رنگ و بوی منافع است. منحرف شده است. مشغول خودی می‌شود. یک گزارش درست از سوریه نمی‌دهد. گزارش نادرست از داخل می‌دهد. راهکار: 📌 سیستم بوروکراسی باید این تغییرات را در خود ببیند: 1- هیچ کس به دلیل اظهار نظر کارشناسی نباید مواخذه نشود، نه اینکه انگ ضد انقلاب، ضد نظام و غیره بخورد. خود من در برخی جلسات ستادهای شورای عالی، وقتی نظری می‌دهم برخی به من می‌گویند تو ضد فلان و بهمان هستی. خنده دار است 2- کارشناسان باید پرداختی معادل مدیران داشته باشند تا انگیزه برای بالارفتن کم شود. حق مدیریتی که مدیر علاوه بر کارشناس می‌گیرد اشتباه مهلکی است و باعث کمتر شدن انگیزه کارشناسی می‌شود. کارشناسان باید اندازه مدیر کل حقوق بگیرند 3- کارشناسان باید در صورتیکه گزارشهای نادرست تولید کردند، مواخذه شوند. این مواخذه باید به صورت کارشناسی باشد و اگر مشخص شود که کارشناسی برخلاف میل باطنی و به دلیل نظر مدیر بالاتر گزارشی را نوشته است، مدیر باید اخراج و مواخذه شود (نوشتن گزارش رسمی با اظهار نظر در جلسات متفاوت است و گزارش رسمی باید دقیق و حساب شده باشد) 4- استخدام و شایسته سالاری کارشناسی باید حاکم شود. نه اینکه هر کسی پسرخاله و داماد خود را در شغلی توصیه کند 5- باند و باند بازی و قبیله‌ای گرایی به هر نحوی باید مطرود شود. در عمل و سخن. در خفا و در علن. هر کس به هر طریقی جنبشی بر ضد قبیله‌گرایی درست کند. https://www.aparat.com/v/d95kj3b 1.9K·Jul 1 📖 درسهایی که نخواهیم آموخت: یک ارزیابی شتاب زده دکتر ابراهیم سوزنچی کاشانی 📌 اینکه این جنگ چه بود و چرا شروع شد و چرا تمام شد، اگرچه من در موردش قبلا صحبت کردم، اما بماند برای تحلیلگران هوشمند دیگر. موضوع صحبت در مورد درسهای آن برای آینده است. بدون مقدمه تحلیلی، درسهایی که باید یاد بگیریم اینهاست: 📌 تغییر ساختار و سازمان اطلاعاتی امنیتی کشور. این حجم از تجهیز پهباد و دوش پرتاب و غیره بغل گوش ما، یعنی یک جای کار می لنگد. البته معلوم است کجا می لنگد، این نهادها وارد کارهایی شدند که به آنها مرتبط نبود و وظیفه اصلی خود را فراموش کردند. سریعترین و رادیکال ترین تغییرات در اسرع وقت در این بخش باید صورت گیرد. اما شاه کلید آن شاید ایجاد نهاد اطلاعاتی جدید و قدرتمند ذیل قوه قضائیه باشد. 📌 تغییر دکترین امنیتی بازدارندگی متکی بر توان نظامی به سمت دکترین امنیتی بازدارندگی نظامی/اقتصادی. در اسرع وقت باید سرمایه گذاری مشترک در ایران توسط کشورهای منطقه مخصوصا عربستان در حوزه های مختلف مزیت دار صورت گیرد تا منافع اقتصادی مشترک بین ایران و آنها تعریف گردد. این کار به صورت کنسرسیومهای منطقه ای صورت پذیرد 📌 بازتعریف رابطه با چین به شکل یک رابطه استراتژیک مقتدر ذیل نهاد رهبری به شکلی که همه کشور ملزم به تبعیت از آن باشند و از ساختار رسمی دولتی که اکنون دست معاون اول است خارج شود 📌 بازتعریف دولت به عنوان یک نهاد تامین کننده نیازهای مردم که عموما از طریق تصدی گری رخ می دهد به سمت یک دولت تنظیم گر و عدم مداخله گر در حوزه های مختلف علی الخصوص ارز 📌 و از همه مهمتر، هوش مصنوعی، هوش مصنوعی، هوش مصنوعی. دولت ناتوان به جای اینکه هی در درون خودش بچه بازی کند و بخواهد سر اینکه چه کسی مسوول است دعوا کند، سریع باید هوش مصنوعی را به مانند انرژی اتمی به عنوان مهمترین ماموریت خود بپذیرد و معاون علمی فناوری را مسوول مستقیم توسعه هوش مصنوعی در کشور نماید و ما نیز در شورای عالی از این امر حمایت کرده و تصویب کنیم که در سطح یک معاون رئیس جمهور باید هوش مصنوعی بدون وقفه و با بالاترین ضریب اهمیت پیگیری گردد. 2K·Jun 24

☕ مجلس تنها نیست دکتر ابراهیم سوزنچی کاشانی 📌 صحبتهای آقای همتی در باب مداخله نمایندگان حرف جدیدی نیست. قبلی ها هم بارها گفته بودند. من هم خودم بارها شاهد بودم 📌 اما مشکل مجلس نیست، مشکل مدیریت دولتی است. مشکل پستی است که 1800 حکم می‌تواند بزند. وقتی اینگونه است همه طمع می‌کنند. منجمله نمایندگان 📍 چرا کسی راجع به مداخله نهادهای نظارتی نمی‌گوید؟ 📍 چرا راجع به مداخلات معاونان رئیس جمهور نمی‌گوید؟ 📍 چرا راجع به مداخلات فرزندان مقامات نمی‌گوید؟ 📌 مداخله مجلس کار درستی نیست، اما ریشه جای دیگری است. در اوایل دولت قبل طرحی به شهید رئیسی دادیم که در سران سه قوه مصوب کنند و تمام اختیارات شرکتهای دولتی را از وزرا بگیرند و ذیل یکجا با اختیار رئیس جمهور مجتمع کنند. مثل اول انقلاب 📍 وزیر بنگاه‌دار و کاسب‌کار جمع می‌شود 📍 کلی سوال و استیضاح هم کم می‌شود 📌 آیا آقای پزشکیان عزم چنین کاری دارد؟ اینم توییت کوتاه این متن https://twitter.com/e_souzanchi/status/1931068073718726684 2K·Jun 6

An open web layer over public Telegram — search, stats and channel reading right in your browser, no account, no install.

Not affiliated with Telegram FZ-LLC; all data comes from public sources.

Catalog

Top channels Categories Countries Search

Content

Stickers Emoji Gifts Themes Wallpapers

Help

Tools Wiki Glossary Blockchain Safety Premium Advertisers Advertising

© 2026 TG.ME · G.Media network· Updated 08/23/2026 · v0.2.0 · ba12f6a

Privacy Terms DMCA & complaints Report a violation

Similar channels

روزنوشت2.9K subscribers

شبکه توسعه39K subscribers

InvestFund5.4K subscribers

علی سرزعیم (دوستدار سقراط)8.6K subscribers

مرکز طراحی حکمرانی نرم سامان (فطن)392 subscribers

دغدغه ایران56.5K subscribers

پژوهشکده سیاست‌گذاری دانشگاه صنعتی شریف2.7K subscribers

Harvardfarsi | هاروارد فارسی7K subscribers