حکمرانی بوروکراسی قبیلهای
دکتر ابراهیم سوزنچی کاشانی
📍 حتما این فیلم یکی از وزرای اطلاعات قبلی را دیدهاید که میگوید نگران نفوذ موساد در کشور است. شاید فیلم دیگری را هم دیده باشید که در آن وزیر اطلاعات سال گذشته میگوید نقطه عطف ما نابودی شبکه موساد در کشور است. خوب چرا این تفاوت وجود دارد؟
📌 وبر در معرفی بوروکراسی میگوید بوروکراسی در مقابل دو سیستم حکمرانی (ساختار) قدیمی درست شد که عبارت بودند از سیستم قبیلهای (clan) و سیستم کاریزماتیک که در اولی نرمها و هنجارهای گروهی حاکم هستند و در دومی اراده یک نفر کاریزماتیک
📌 بوروکراسی در مقابل یعنی حاکمیت قواعد و مقررات که همه باید تابع آنها باشند. قواعد و مقررات هم از یک بدنه کارشناسی میآید و تصویب میشود. فرض هم بر این است که این بدنه کارشناسی unbiased است. یعنی صرفا مبتنی بر تحلیل کارشناسی و به دور از منافع و تعصبات اخذ میشود
📌 و ما اومدیم بوروکراسی رو در صد سال اخیر درست کردیم. اما اتفاقی که در عمل افتاد بوروکراسی چون در یک بستر طبیعی شکل نگرفت، ما کالبد اون رو گرفتیم و روح اون که یعنی حاکمیت قواعد و مقرراتی که به دور از منافع نوشته میشوند رو نگرفتیم.
📌 ایران به صورت سنتی یک سیستم قبیلهای و قومی داشته و الان هم اقوام و گروههای مختلف وجود دارند. ورود بالاجبار بوروکراسی به یک سیستم قومی و قبیلهای، مولود جدیدی درست کرد که باید بدان بگویم بوروکراسی قبیلهای.
📌 در بوروکراسی قبیلهای، به جای قومیت، گروههای متعددی شکل میگیرند که لزوما به یک قومیت شاید مرتبط نباشند (مثلا ترک و لر و کرد و ...)، بلکه همان تفکر قبیلهای در سیستم اداری کشور حکمرانی میکند که در آن کارشناسان دیگر دور از منافع تصمیم نمیگیرند بلکه در راستای منافع گروه متبوع خود فعالیت میکنند.
📌 نبود حزب هم باعث میشود که به جای اینکه تعداد محدودی سردمدار داشته باشیم، تعداد بسیار زیادی تیمهای کوچک با منافع مختلف شکل بگیرند و هر کسی هم که مقدار کمی سرش به تنش بیارزد، سریع به دنبال راه اندازی باند و تیم خود میرود
📌 این باندها و تیمهایی که در سیستم بوروکراسی ریشه دواندهاند، روح بوروکراسی را یعنی نظر کارشناسی به دور از منفعت را از بین برده است. و این باعث میشود گزارشهای مهمل و پوچ تا بخواهیم در این سیستم تولید شود.
📌 جالبه که این باندها و تیمها مخصوصا در لایه کارشناسی خیلی پایدار نیست و با تغییر وزیر، معاون، مدیرکل و اینها سریع تغییر رنگ میدهند و از تیمی به تیم دیگر میروند و در تلاش برای ارتقاء نیز هستند.
📌 البته من وجود کارشناسانی که در تمام طول دوره کاری خود مستقل باقی میمانند را نفی نمیکنم، ولی در سیستم موجود آنها شانس کمتری دارند. در ضمن سازمان به سازمان هم شدت و ضعف این بوروکراسی قبیلهای متفاوت است و برخی جاها کمرنگتر و برخی جاها پررنگتر است.
📌 گزارش مهمل و پوچ گزارشی است که بجای نظر کارشناسی، مبتنی بر نگاه سیاسی مدیر بالادستی تولید میشود و آغشته به رنگ و بوی منافع است. منحرف شده است. مشغول خودی میشود. یک گزارش درست از سوریه نمیدهد. گزارش نادرست از داخل میدهد.
راهکار:
📌 سیستم بوروکراسی باید این تغییرات را در خود ببیند:
1- هیچ کس به دلیل اظهار نظر کارشناسی نباید مواخذه نشود، نه اینکه انگ ضد انقلاب، ضد نظام و غیره بخورد. خود من در برخی جلسات ستادهای شورای عالی، وقتی نظری میدهم برخی به من میگویند تو ضد فلان و بهمان هستی. خنده دار است
2- کارشناسان باید پرداختی معادل مدیران داشته باشند تا انگیزه برای بالارفتن کم شود. حق مدیریتی که مدیر علاوه بر کارشناس میگیرد اشتباه مهلکی است و باعث کمتر شدن انگیزه کارشناسی میشود. کارشناسان باید اندازه مدیر کل حقوق بگیرند
3- کارشناسان باید در صورتیکه گزارشهای نادرست تولید کردند، مواخذه شوند. این مواخذه باید به صورت کارشناسی باشد و اگر مشخص شود که کارشناسی برخلاف میل باطنی و به دلیل نظر مدیر بالاتر گزارشی را نوشته است، مدیر باید اخراج و مواخذه شود (نوشتن گزارش رسمی با اظهار نظر در جلسات متفاوت است و گزارش رسمی باید دقیق و حساب شده باشد)
4- استخدام و شایسته سالاری کارشناسی باید حاکم شود. نه اینکه هر کسی پسرخاله و داماد خود را در شغلی توصیه کند
5- باند و باند بازی و قبیلهای گرایی به هر نحوی باید مطرود شود. در عمل و سخن. در خفا و در علن. هر کس به هر طریقی جنبشی بر ضد قبیلهگرایی درست کند.
https://www.aparat.com/v/d95kj3b
آپارات - سرویس اشتراک ویدیو
علت نفوذ موساد از زبان وزیر اطلاعات
نفوذ موساد از زبان وزیر اطلاعات، موازی کاری با وزارت اطلاعات . این سازمان ها به جای اینکه با نفوذ مبارزه کنند مشغول کنترل و مبارزه با خودی ها شدند.
July 1, 2025 1.9K 23
