@amirsorayan
تفکر انتقادی یا تفکر نقادانه
(Critical Thinking)
2⃣
✍امیر سرایانی
🌕
🌐از میانه قرن ۲۰، #تفکـرانتقـادی یک ضرورت #آموزشی و قراردادن این مفهوم در برنامههای درسی و پرورش تفکر انتقادی در تمامی فراگیران آغاز شد. متفکران به پژوهش پیرامون تفکر انتقادی و تعاریف و ابعاد آن پرداختند.
🌕
✴️ #فاشیون با گروه ۴۶نفره از همکاران متخصص و باتجربهٔ خود، در حوزهٔ تفکر انتقادی که در پژوهشی (از فوریه سال ۱۹۸۸ تا نوامبر ۱۹۸۹) و شش دوره از پرسشها و پاسخها را شامل میشد (ریکتس، ۲۰۰۳: ۲۱-۲۰)، در گزارش دلفی، تعریف تفکر انتقادی را به این صورت مطرح میکند:
ما معتقدیم تفکر انتقادی، قضاوت هدفمند و خود نظمدهندهای است که مبتنی بر تعبیر، تحلیل، ارزیابی، استنباط و نیز، تبیین ملاحظات موقعیتی، روششناختی، ملاکی و مفهومی است (نقل از بدری و همکاران، ۱۳۸۹:۱۹۱).
◽️ابعاد مشخصشده برای تفکر انتقادی در این پژوهش، مشمول دو بعد گرایشی (تمایلی) و مهارتی میشد.
ابعاد مهارتی عبارتند از:
خودتنظیمی، تفسیر، تحلیل،
ارزشیابی، استنباط، تبیـین.
✴️ #فاشیون در نگاه به مسئلهٔ "گرایش به تفکر انتقادی" به مهارتهای این تفکر پرداخت.
◽️ هفت ویژگی ضروری برای شخصیت متفکر انتقادی، از دیدگاه فاشیون
➖اطمیـنان به خـود
➖حقیقـتجویی
➖خـردمندی
➖کنجـکاوی
➖انتـظام فکـری
➖تحلیلـگری
➖آزادانـدیـشی
✴️ #سیگل (۱۹۸۹) گرایش به تفکر انتقادی را روح انتقادی دانسته و کسی که نگرش انتقادی دارد، به همان نسبتی که دارای #مهـارتهایویژه است، باید #شخصیـتخاصی نیز داشته باشد.
یعنی متفکر انتقادی باید نگرشهای مشخص، تمایلات، رفتارهای شخصیتی و عادتهایی ذهنی داشته باشد که همه اینها را «روح انتقادی» میداند.
.
◽️سیگل، نگرش انتقادی را شامل احترام و تعهد عمیق به #دلایل میداند و به پیروی از #بیـنکلی، میگوید؛
نگرش انتقادی همان #عشق به #عقل و #دلیل است.
🌕
✴️تعریف انجمن #فلسفه آمریکا
« ما تفکر انتقادی را قضاوت خودتنظیم هدفمندی میدانیم که حاصل تعبیر و تفسیر، تجزیه و تحلیل، ارزیابی و استنباط علاوه بر توضیح ملاحظات مستند، مفهومی، روششناختی، معیارشناختی یا بافتی است که قضاوت بر اساس آنها صورت میگیرد…» (انجمن فلسفی آمریکا،۱۹۹۰، ص. ۲).
🌕
✴️مایکل #اپـل (زاده ۱۹۴۲) نظریهپرداز نامی برنامهٔ درسی، اهل آمریکا، به همراه پائولو #فریره، هنری #جیرو و پیتر #مکلارن از مدافعان اصلی نظریهٔ تربیتیاند که به آن نظریهٔ انتقادی میگویند.
◽️ اپل كه چندکتاب و ۵۰ مقاله در حوزه #پداگوژیانتقادی منتشر کرده میگوید:
بخشی از آنچه در #مدارس تدریس میشود به هدف حفظ منافع #سلطهگران و تحکیم پایههای قدرت ایشان ارائه میشود؛ اما نه به صورت صریح و آشکار، بلکه به صورت ضمنی و غیر مستقیم.
او این نوع از برنامهٔ درسی را #برنامـهدرسـیپنـهان مینامد.
یعنی فرصتهای #یادگیری که ایدئولوژی حاکم برای ترویج خود فراهم میکند، اما چون آنها را زیر پوشش #علم و #منطق پنهـان کرده، #معلمـان و والـدین هم نـادانستـه این فرصتها را به بهترین صورت برای دانـشآموزان #تـدریـس میکنند!
🌕
@amirsorayan
✴️ به باور متفکر شناختهشده، ریچـارد #پـاول (۱۹۹۳):
"تفکر انتقـادي يعنی: هنـر اندیشیدن دربـارهٔ تفکرتان، وقتیکه شما میاندیشید تا تفکر خود را بهتر کنید یعنی آن را روشنتر، درستتر و قابل توجیهتر کنید".
🌕
✴️ #دیـویی و #گلاسـر در تعاریف خود از تفکر انتقادی، از یک سو روشهای خاصی از مهارت، و ازسویی بیانگر کاربرد سازگارانهٔ این مهارتها را مطرح میکنند.
✴️ #لیـپمن تفکر انتقادی را به عنوان یک فرایند، چنين میگوید:
تفکر انتقادی، تفکر مسئولانه و ماهرانهای است که:
➖#قضاوت خوب را تسهیل میکند
➖زیرا متکی بر ملاکهاست
➖خودبهخود اصلاحشونده است
➖به متن و بافت حساس است.
🌕
🧠 تفکر انتقادی در زندگی فردی، حرفهای، خانوادگی، آموزشی، اجتماعی، برای همه، هرجا و همیشه اهمیت بسزایی دارد.
🗣متفکر انتقادی، صرفاً تمایل مداوم به بحث و #انتقادکردن از دیگران ندارد، گرچه مهارتهای تفکر انتقادی، #مغالطهها را روشن میکنند.
.
🤝 تفکر نقـادانه میتواند به #استدلالمشارکتی و رسیدگی به امور #سازنده منجر شود.
.
⚠️ کسانی که دلبستگی #سوگیرانه و #وابستگی مفرط به افراد و #جریانها یا پدیدهها دارند، تفکر نقادانه را برنمیتابند و با #تعصب و روشهای زیر به حذف دیگران میپردازند:
➖فحاشی
➖دروغ
➖تهمـت
➖بمبـاران خبـرى
➖تكـرارگویی
➖تمسخـر
➖يـارگیری و لايـکبازی
➖تحقیر دیگران
➖خـوددرسـتپنداری
➖تهـدید. ❎
✅ از #تفکرسنجشگرانه برای #بهبـود فرایندهای کاری و نهادهای اجتماعی میتوان فراوان بهره برد.
.
🧠 تفکر انتقادی نقش بالایی در #خلاقیت دارد و برای ارزشسنجی و بهبود ایدههای خلاقانه به آن سخت نیازمندیم.
ادامه دارد.⬇️
@amirsorayan

