آغاز فعالیت سیاسی
براون در خانوادهای مذهبی و مخالف بردهداری به دنیا آمد. در نوجوانی شاهد کتک خوردن یک برده سیاهپوست بود و همان اتفاق تأثیر عمیقی روی او گذاشت. بعدها به شبکههای مخفی کمک به فرار بردگان (Underground Railroad) پیوست و به فراری دادن بردگان به شمال آمریکا و کانادا کمک میکرد.
خیزش کانزاس (Bleeding Kansas)
در دهه ۱۸۵۰، ایالت کانزاس میدان نبرد موافقان و مخالفان بردهداری شد. براون به کانزاس رفت و معتقد بود که طرفداران بردهداری فقط زبان زور را میفهمند.
در سال ۱۸۵۶ او و همراهانش در حادثهای که به کشتار پوتاواتومی (Pottawatomie Massacre) معروف شد، پنج نفر از حامیان بردهداری را کشتند. این اقدام او را به چهرهای مشهور و بسیار بحثبرانگیز تبدیل کرد؛ عدهای او را قهرمان آزادی و عدهای دیگر قاتل و افراطی میدانستند.
قیام هارپرز فری (Harpers Ferry)
مهمترین اقدام سیاسی و نظامی براون در اکتبر ۱۸۵۹ رخ داد.
او با ۲۱ نفر به زرادخانه فدرال شهر هارپرز فری در ویرجینیا حمله کرد. هدفش این بود که اسلحههای انبار را تصرف کند، آنها را میان بردگان توزیع کند و یک شورش گسترده علیه نظام بردهداری در جنوب آمریکا به راه بیندازد.
اما نقشه شکست خورد:
تنها تعداد کمی از بردگان به او پیوستند.
نیروهای محلی و سپس تفنگداران دریایی آمریکا وارد عمل شدند.
فرمانده عملیات سرهنگ رابرت ای. لی بود؛ کسی که بعدها فرمانده ارتش کنفدراسیون در جنگ داخلی آمریکا شد.
چند نفر از یاران براون، از جمله دو پسرش، کشته شدند و خود او دستگیر شد.
محاکمه و اعدام
براون به اتهام خیانت، قتل و تحریک به شورش بردگان محاکمه شد و در ۲ دسامبر ۱۸۵۹ به دار آویخته شد.
او در آخرین سخنانش گفت:
«اکنون یقین دارم که گناهان این سرزمین تنها با خون پاک خواهد شد.»
این جمله بعدها بهعنوان پیشبینی جنگ داخلی آمریکا شناخته شد.
او هنگام صدور حکم اعدام، در پاسخ به دادگاه گفت:
«اگر من در راه ثروتمندان، قدرتمندان یا صاحبان نفوذ عمل کرده بودم، هرکس این کار را شایسته و حتی قابل تقدیر میدانست. اما چون برای فقیران، ستمدیدگان و کسانی که هیچکس به آنها توجهی ندارد اقدام کردم، مرا مجرم میشمارند.»
تأثیر سیاسی
اگرچه قیام او از نظر نظامی شکست خورد، اما از نظر سیاسی تأثیر عظیمی گذاشت:
جنوب آمریکا از احتمال شورش بردگان وحشتزده شد.
اختلاف بین ایالتهای شمال و جنوب شدیدتر شد.
تنها حدود یک سال و نیم بعد، جنگ داخلی آمریکا (۱۸۶۱–۱۸۶۵) آغاز شد که در نهایت به لغو بردهداری انجامید. بسیاری از تاریخنگاران حمله براون را یکی از جرقههای مهم این جنگ میدانند.
میراث
تا امروز درباره جان براون اتفاقنظر وجود ندارد:
برخی او را قهرمان آزادی و مبارز حقوق بشر میدانند.
برخی او را انقلابی خشونتطلب یا حتی تروریست توصیف میکنند، زیرا برای رسیدن به هدف سیاسی از خشونت استفاده کرد.
به همین دلیل، جان براون همچنان یکی از بحثبرانگیزترین شخصیتهای تاریخ سیاسی آمریکا باقی مانده است.
@th_tale
