یک بیمار نوجوان با حمله شدید و تقریباً کشنده آسم، به‌صورت اورژانسی در اتاق احیا انتوبه می‌شود. گاز خون شریانی قبل از انتوباسیون، خستگی شدید عضلات تنفسی همراه با اسیدوز تنفسی عمیق را نشان می‌دهد:
pH = 7.12، PaCO₂ = 78 mmHg، لاکتات = 4.5 mmol/L.
پزشک مسئول، با دیدن مانیتور ونتیلاتور و ترس از هیپرکاپنی شدید، دستگاه را این‌گونه تنظیم می‌کند:
«مد حجم کنترل: حجم جاری ۵۰۰ میلی‌لیتر، تعداد تنفس ۲۰ بار در دقیقه، نسبت I:E برابر 1:2. باید همین الان این CO₂ را خارج کنیم.»
شش دقیقه بعد، وضعیت به‌هم می‌ریزد: فشار پیک به 55 cmH₂O افزایش می‌یابد، اشباع اکسیژن بالا نمی‌رود و ناگهان فشار خون به 40/0 mmHg سقوط می‌کند. مانیتور تاکی‌کاردی بدون نبض (PEA) را نشان می‌دهد.
تیم، با تصور پنوموتوراکس فشاری، ماساژ قلبی را آغاز می‌کند. اما علت، نشت هوا نبود... تنظیمات ونتیلاتور بود.
به جهنمِ گیر افتادن هوا و Auto-PEEP خوش آمدید.
🔬 فیزیولوژی پاتوفیزیولوژیک — بازدمِ قطع‌شده
طولانی شدن ثابت زمانی بازدم:برای اینکه یک آلوئول دچار انسداد به‌طور کامل تخلیه شود، به زمان بازدم (Te) طولانی نیاز دارد. در آسم، مقاومت راه هوایی بسیار شدید است.
هیپراینفلاسیون دینامیک:اگر تعداد تنفس را روی ۲۰ بار در دقیقه تنظیم کنید، کل چرخه تنفسی فقط حدود ۳ ثانیه طول می‌کشد. هوا چرخه به چرخه به دام می‌افتد، زیرا دم بعدی قبل از کامل شدن بازدم وارد می‌شود.
و Auto-PEEP و تامپوناد قفسه سینه:
هوای باقی‌مانده، فشار مثبت داخل قفسه سینه را به سطوح بسیار بالا می‌رساند (Auto-PEEP حدود 15 تا 25 cmH₂O). این فشار بالا ورید اجوف فوقانی و تحتانی را تحت فشار قرار داده و بازگشت وریدی به قلب راست را کاهش می‌دهد. بدون پیش‌بار کافی، برون‌ده قلبی به صفر می‌رسد:
ایست قلبی به‌دنبال فعالیت الکتریکی بدون نبض (PEA).
🕸تله حیاتی — فوریت کاذب PaCO₂
هرگز تلاش نکنید PaCO₂ را در یک بیمار مبتلا به آسم شدید، با افزایش تعداد تنفس‌ها نرمال کنید.چرا؟ اسیدوز هیپرکاپنیک در کوتاه‌مدت بیمار را نمی‌کشد؛ اما ایست قلبی ناشی از اختلال همودینامیک در اثر Auto-PEEP می‌تواند ظرف چند دقیقه بیمار را بکشد.
هیپرکاپنی دشمن شما نیست؛ در آسم بحرانی، هیپرکاپنی مجاز (Permissive Hypercapnia) متحد شما برای محافظت از بیمار است.
نکته نجات‌بخش — توالی تهویه مکانیکیمانور قطع فوری مدار، در صورت کلاپس:اگر بیمار آسمیِ انتوبه دچار افت فشار خون یا ایست قلبی شد، فوراً لوله تراشه را از ونتیلاتور جدا کنید و به‌صورت دستی قفسه سینه را به سمت پایین فشار دهید. طی ۱۰ تا ۱۵ ثانیه، بازگشت وریدی برقرار خواهد شد و نبض ممکن است به‌طور چشمگیری بازگردد.
تنظیمات اولیه ایمن:حجم جاری (Vt) برابر 6–7 mL/kg وزن پیش‌بینی‌شده
تعداد تنفس پایین، 8–12 بار در دقیقه
جریان دمی بالا، 70–90 L/min برای کوتاه کردن زمان دم (Ti) و به حداکثر رساندن زمان بازدم (Te)
نسبت I:E طولانی، مانند 1:4 یا 1:5
و PEEP خارجی پایین یا صفر، 0–5 cmH₂O
پایش فشار پلاتو:با انجام مکث دمی، اطمینان حاصل کنید که Pressure Plateau <30 cmH₂O باشد و با مکث بازدمی، Auto-PEEP را پایش کنید.
ادمین کانال طب اطفال
@TebeAtfal
