🕌در ستایش زیارتِ جایگزین؛ زیارت از راه دور
شیخ صدوق و ثقة الاسلام کلینی و جناب ابن قولویه و شیخ طوسی به اسناد صحیح از هشام (بن حکم / بن سالم) نقل میکنند که امام صادق علیه السلام فرمود:
«هرگاه مسافت بر یکی از شما دور شد و خانهاش فاصله زیادی [با مزار ما] پیدا کرد، پس بر بالاترین جایگاهِ خانه خود بالا رود [پشت بام]، دو رکعت نماز بگزارد و با سلام دادن به سوی قبرهای ما اشاره کند، چرا که مسلماً آن [سلام] به ما میرسد.»
الکافی، ج4، ص587
کامل الزیارات، ص286
من لا یحضره الفقیه، ج2، ص599
تهذیب الاحکام، ج6، ص103
عناوین ابوابی که محدثان این حدیث را ذیل آن آوردهاند نیز دارای نکته است:
الفقیه: «بابِ اعمالی که جایگزینِ زیارت امام حسین و دیگر امامان (علیهمالسلام) میشود؛ برای کسی که به دلیل دوری مسافت، توانایی عزیمت به سوی آنان را ندارد.»
التهذیب: «بابِ کسی که مسیرش دور افتاده و عزیمت به زیارتگاهها (المشاهد) بر او ناممکن/دشوار است (تعذّر).»
شیخ طوسی پس از ذکر این حدیث نکتهای گفته که البته گویا از استادش شیخ مفید (کتاب المزار) وام گرفته است:
«و بر امامان (علیهمالسلام) از راه دور همانگونه سلام میدهی که از نزدیک سلام میدهی؛ با این تفاوت که [در زیارت از راه دور] صحیح نیست بگویی: "به عنوان زائر نزد تو آمدم" [حضور فیزیکی یافتم]، بلکه به جای آن میگویی: "چون از حضور در زیارتگاهت (مشهدک) ناتوان بودم، با قلبِ خود قصد زیارتت را کردم و سلامم را به سوی تو فرستادم، زیرا علم و یقین دارم که این سلام به تو میرسد؛ درود خدا بر تو باد! پس مرا نزد پروردگارت (عزّ و جلّ) شفاعت کن". و [سپس] هر دعایی که دوست داری میخوانی.»
@tavanerejal
August 11, 2026 528 5
