خر عیسی و صورت فلکی سرطان
داستان خر عیسی را حتما شنیدهاید اما احتمالا ارتباطش با صورتهای فلکی را نشنیده اید.
شیخ اجل سرودهاست:
خر عیسی گرش به مکه برند
چون بیاید هنوز خر باشد
اولین بار در متون مقدس یهود گفته شده بود که زمانی که ماشیا (مسیح) میآید اگر بنیاسرائیل بیلیاقت باشند سوار بر خری میآید. بعدها روایت شده که عیسی بن مریم عامدانه با خر به شهر میآید که این پیشبینی محقق شود.
به هر حال خر عیسی در فرهنگها و دورههای مختلف معانی مختلفی پیدا کرده. گاهی به معنی افراد نفهم در کنار امر قدسی و کسانی که از روی نادانی در کارهای دینی افراط میکنند (خرمقدس) و گاهی به معنی جسم در کنار روح و گاهی به معنی غرور و منیت و ... بیان شده است. در ادبیات گاهی این خر را در کنار براق احترام کردهاند و شخصیت بخشیدهاند و گاه کنار خر دجال بیارزش و خار شمردهاند.
اما از نظر نجومی در مرکز صورت فلکی سرطان سحابیای وجود دارد که در متون ما به آن «آخور» یا به عربی «مِعلَف» گفتهاند ولی در متنهای غربی به کندوی عسل تشبیه شده است. دو ستاره کوچک در شمال آن هستند که به آنها «حمارین» یعنی دو الاغ میگویند. این ستارههای ستارگان «گاما» و «دلتا» از سرطان هستند.
صوفی درباره آنها مینویسد: «و آن دو كوكب را حِمارَينْ و اين در كتب و روايات عرب نديدهام مگر اين نامها هم منجمان نهادهاند.»
در اساطیر یونان این ستارهها الاغِ دیانوسوس و سیلنوس هستند اما در سنت یهودی مسیحی آنها را به «خرِ عیسی» تشبیه کردهاند. هنوز نمیدانم آیا این تشبیه مبنای پیشبینی ظهور مسیح بوده یا پس از ظهور به این شکل تعبیر شده است.
در این باره چند نکته مهم است:
۱- این نامگذاری ممکن است با پیشبینی ظهور عیسی توسط مغهای ایرانی مربوط باشد. در این صورت میتواند کلیدی برای پیدا کردن شیوه پیشگویی منجمان باشد.
۲- ممکن است این نامگذاری بعدا اتفاق افتاده باشد تا روایت یونانی را مسیحی کنند. (همان اتفاقی که برای آیین مهر افتاد)
در هر دو صورت دانستن اینکه قصهها و روایتها و پیشبینیها به کجای آسمان اشاره میکنند مفید است. اگر مورد اول باشد باید سعی کنیم ارتباطش را با سایر اجزایی که ظهور مسیح را با آن تبیین کردهاند مثل منزل ذراع، صورت عذرا (مریم) و قران علویین در حوت بررسی کنیم.
خاقانی که بسیار از دانش نجوم بهرهمند است ارتباط خر عیسی و آخور را چنین سروده:
بر کاس رباب آخورِ خشکِ خرِ عیسی است
کز چار زبان میکند انجیل سرائی
احسان خازنی ۴ آبان ۱۴۰۴
Forwarded fromنرمافزار محاسبات اخترشناسی تشتر
131
24
4
4
1August 16, 2026 4K 37
