🔆 ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬರ ಘೋಷಣೆ | ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
📍 ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ?
🟢 ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ, ನೀರಿನ ಅಭಾವ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಪರಿಣಾಮದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಬರ ಘೋಷಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ.
📍 ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಚೌಕಟ್ಟು
🟢 ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2005 → ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
🟢 ಬರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕೈಪಿಡಿ, 2009 → ಬರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಬರ ಘೋಷಣೆ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
🟢 ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು, 2010 → ವಿವಿಧ ಸೂಚಕಗಳ ಮೂಲಕ ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಬರವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ.
🟢 ಗಮನಿಸಿ: 2009ರ ಕೈಪಿಡಿ ಮತ್ತು 2010ರ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಬಾಧ್ಯತಾಮೂಲಕವಲ್ಲ.
📍 ಬರದ ವಿಧಗಳು
1️⃣ ಹವಾಮಾನ ಸಂಬಂಧಿತ ಬರ (Meteorological Drought)
🟢 ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯಾದಾಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
🟢 ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಋತುಮಾನದ ಮಳೆಯು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸರಾಸರಿಯ 75%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗ ಹವಾಮಾನ ಸಂಬಂಧಿತ ಬರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
🟢 26–50% ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ → ಮಧ್ಯಮ ಬರ.
🟢 50%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ → ತೀವ್ರ ಬರ.
2️⃣ ಕೃಷಿ ಬರ (Agricultural Drought)
🟢 ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
🟢 ಇದರಿಂದ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾಗಿ, ಬೆಳೆಗಳು ಬಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
🟢 ಖಾರಿಫ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸತತ 4 ವಾರಗಳ ತೀವ್ರ ಹವಾಮಾನ ಸಂಬಂಧಿತ ಬರ, ಅಥವಾ ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 6 ವಾರಗಳ ಬರ ಕೃಷಿ ಬರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ.
3️⃣ ಜಲವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬರ (Hydrological Drought)
🟢 ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲದ ಲಭ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
🟢 ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯಾದರೂ, ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಜಲವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬರ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
📍 ಬರವನ್ನು ಯಾರು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ?
🟢 ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏಕೈಕ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿಲ್ಲ.
🟢 ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬರ ಘೋಷಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಕಾರ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇದೆ.
🟢 ಬರವು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನೇ ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಬರ ಘೋಷಿಸಬಹುದು.
📍 ಬರ ಘೋಷಣೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳು
2009ರ ಬರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ:
🟢 ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ (Rainfall Deficiency)
🟢 ಬಿತ್ತನೆಯಾದ ಪ್ರದೇಶ (Area under Sowing)
🟢 NDVI – Normalized Difference Vegetation Index
→ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕೃತ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಸೂಚ್ಯಂಕ
🟢 MAI – Moisture Adequacy Index
→ ತೇವಾಂಶ ಸಮರ್ಪಕತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ
🟢 ಈ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಬರ ಘೋಷಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸೂಚಕಗಳು/ಸೂಚ್ಯಂಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ.
🟢 ರಾಜ್ಯದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು NDRF ಮಾನದಂಡಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು.
📍 ಬರ ಘೋಷಣೆಯ ನಂತರ
🟢 ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದ ನಂತರ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ.
🟢 ಆರಂಭಿಕ ಪರಿಹಾರವನ್ನು Calamity Relief Fund (CRF) / State Disaster Response Fund (SDRF) ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
🟢 ರಾಜ್ಯದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಸಾಕಾಗದಿದ್ದರೆ, ರಾಜ್ಯವು National Disaster Response Fund (NDRF) ನಿಂದ ನೆರವು ಕೋರಬಹುದು.
🟢 ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನೆರವು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಕೇಂದ್ರ ತಂಡವು ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
📍 ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ – 2016
🟢 11 ಮೇ 2016ರಂದು, ಬರವು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2005ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ “ವಿಪತ್ತು” ಎಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.
🟢 ಬರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಮ, ತಾಲ್ಲೂಕು, ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಥವಾ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಬರ ಘೋಷಿಸಬಹುದು.
4September 30, 2026 1K 8
