فجیره کجاست و چرا به یکی از نقاط حساس تنش میان ایران و امارات تبدیل شده است؟
بی بی سی
قسمت سوم
مزیتی که فجیره را آسیبپذیر میکند
فجیره با ایجاد امکان صادرات بخشی از نفت امارات بدون عبور از تنگه هرمز، به یکی از مهمترین مسیرهای جایگزین برای این کشور تبدیل شده است، اما جنگ اخیر نشان داد که تمرکز بخشی از زیرساختهای حیاتی صادرات نفت امارات در فجیره، خود میتواند آسیبپذیری تازهای ایجاد کند.
روز سوم مارس، چند روز پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، در منطقه صنعتی نفت فجیره آتشسوزی رخ داد. مقامهای محلی فجیره اعلام کردند این آتشسوزی بر اثر سقوط بقایای پهپادی رخ داده که پدافند هوایی آن را رهگیری کرده بود.
حملات در میانه همان ماه شدت گرفت. روز ۱۴ مارس، ساعاتی پس از حمله آمریکا به اهداف نظامی در جزیره خارگ، سپاه پاسداران منافع آمریکا در امارات، از جمله بنادر، اسکلهها و مراکز نظامی را «اهداف مشروع» خواند. رسانههای ایران نیز از فجیره در کنار جبلعلی و بندر خلیفه نام بردند. همان روز بخشی از بارگیری نفت در فجیره پس از حمله پهپادی و آتشسوزی متوقف شد. این بار هم گفته شد که آتش بر اثر سقوط بقایای پهپاد رهگیریشده ایجاد شده است.
روز ۱۶ مارس، حمله پهپادی دیگری چند آتشسوزی در منطقه نفتی ایجاد کرد و بارگیری نفت خام ادنوک به صورت موقت متوقف شد.
چهارم مه، پس از چند هفته آتشبس شکننده، فجیره بار دیگر هدف قرار گرفت. مقامهای امارات گفتند یک پهپاد ایرانی موجب آتشسوزی در منطقه نفتی شده است.
کارول نخله میگوید افزایش اهمیت فجیره، ضرورت حفاظت از آن را برای امارات نیز بیشتر کرده است: «هرچه یک مسیر جایگزین از نظر راهبردی مهمتر شود، حفاظت از آن نیز اهمیت بیشتری پیدا میکند. رویدادهای اخیر نشان دادهاند که پهپادها و موشکهای نسبتا ارزان میتوانند زیرساختهای انرژی بسیار گرانقیمت را تهدید کنند.»
اما از نظر او این آسیبپذیری، به معنای آن نیست که فجیره اهمیت خود را از دست داده است. خانم نخله میگوید: «این موضوع استدلال به نفع فجیره را تضعیف نمیکند. بلکه درس گستردهتری را تقویت میکند: تنوعبخشی، خطر تمرکز را کاهش میدهد، اما باید با حفاظت از زیرساخت و توانایی بازگرداندن سریع عملیات همراه باشد.»
فجیره تا چه حد میتواند جای تنگه هرمز را بگیرد؟
امارات در حال افزایش ظرفیت انتقال نفت به سواحل شرقی خود است. دفتر رسانهای ابوظبی در ماه مه اعلام کرد که شرکت ملی نفت ابوظبی ساخت یک خط لوله جدید به فجیره را تسریع کرده است؛ پروژهای که قرار است در سال ۲۰۲۷ به بهرهبرداری برسد و ظرفیت صادرات نفت از بندر فجیره را دو برابر کند. تکمیل این خط لوله میتواند حجم نفتی را که امارات بدون عبور از تنگه هرمز صادر میکند به طور قابل توجهی افزایش دهد.
با این حال، آمار نشان میدهد که افزایش ظرفیت صادرات از فجیره تنها بخشی از وابستگی منطقه به تنگه هرمز را کاهش میدهد.
آژانس بینالمللی انرژی میگوید در سال ۲۰۲۵ روزانه نزدیک به ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز عبور میکرد؛ نفتی که حدود ۸۰ درصد آن راهی بازارهای آسیایی میشد.
در مقابل، همین آژانس ظرفیت مازاد خطوط لوله جایگزین عربستان و امارات را حداکثر تا ۵/۵ میلیون بشکه در روز برآورد میکند. این ارقام نشان میدهد که حتی با توسعه مسیرهای منتهی به فجیره، تنها بخشی از جریان انرژی عبوری از تنگه هرمز را میتوان به این مسیرها منتقل کرد.
در مورد گاز طبیعی مایع، یا الانجی، توان فجیره برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز بسیار محدودتر است. آژانس بینالمللی انرژی برآورد میکند که در سال ۲۰۲۵ حدود ۹۶ درصد صادرات الانجی امارات همچنان از تنگه هرمز عبور کرده است.
قطر نیز برای بخش عمده صادرات گاز طبیعی مایع خود به این تنگه وابسته است. امارات برخلاف نفت خام، فعلا مسیر جایگزینی در مقیاس خط لوله حبشان-فجیره برای انتقال الانجی ندارد.
بحران ۲۰۲۶ نشان داد فجیره میتواند بخشی از صادرات نفت را از اختلال در تنگه هرمز مصون نگه دارد، اما هرچه نقش آن پررنگتر شود، حفاظت از خط لولهها، مخازن و پایانههای آن نیز اهمیت بیشتری پیدا میکند.
پایان
@taghaviniaa
1
25
4
1
25
4
1August 25, 2026 5.1K 15
