Келин қизим
🔹1-қисм
—Маҳрга нима атадингиз?Домла никоҳ шартларини бажаришда давом этар экан қимтинибгина ўтирган йигирма бир—йигирма икки ёшлар чамасидаги куёвга юзланди.
Йигит тайёрланиб келган чоғи костюмининг чўнтагидан мўъжазгина қутича чиқарди.
—Тилла узук ва зирак. Комплект
—Тилланинг миқдори қанча экан.
—Етти грамм, —деди йигит.
—Бўлади, маҳрнинг энг кам миқдоридан юқори экан. Кейин келинга савол берди.
—Сиз ўзингизга берилаётган маҳрдан розимисиз?
Боядан бери устига ёпилган катта, қалин оқ рўмолда қимирламай ўтирган келинчак бир тебраниб қўйди.
—Мен маҳрга машина сўрамоқчи эдим. Кобальт.
Домла унинг розилигини кутиб, никоҳ ўқишга киришмоқчи эди, бу жавобдан кейин нима дейишини билмай қолди. Биқинида гувоҳлик учун ўтирган холаси дув қизариб кетди, янгаси паски лабини тишлаб ерга қаради.
Домла қўлидаги тилла тақинчоқни қаерга қўйишини билмай довдираб турган ёш йигитга раҳми келди. Бу оилани яхши билади. Куёв бўлмишнинг отаси билан болаликдан ўртоқ. Оддий, меҳнаткаш оила. Ўртоғи шу пайтгача рўзғордан орттириб велосипед ололгани йўқ. Учта қиз узатди, ҳали яна иккита ўғли бор. Бу йигит улғайиб, оилага бир тийин қўшиш у ёқда турсин, ўзининг шартнома пулини тўлашга қурби етмайди.
"Ўғлим ҳаром-ҳариш юрмасин, кўчада ёмон аёллар кўп, эрдан ажраб, ёш йигитларнинг бошини айлантириб юргани қанча? Уйлаб қўя қолай," деб ҳаракат қилди бечора.
Аввал икки хона, иссиқ-сув, совуқ сув, хожатхонаси ичида бўлган қадди баланд иморат қурди. Кейин келин томонга оғирлик бўлмасин деб жиҳозлади. Ётоқ ўрни, жавонлар сотиб олди, аёли парда тиктирди. Гиламлар солиниб, тайёр бўлгач, совчиликка қатнадилар. Бир йил қиз қидирдилар. Борган жойидагилар йигитнинг машинаси бор-йўқлигини, қанча пул топишини, уйларидаги шароитни сўради.
Бир одам насл-насаби билан, тинч-тотув оиласи билан қизиқмади. Кейин шу оилани тавсия қилдилар. Тўрт қизнинг тўнғичи экан. Ёши йигит билан тенг, хусусий олийгоҳда ўқир экан.
Домла бир лаҳзада ўртоғининг жағ тишлари тўкилгандан ичига кириб кетган озғин чакагини, олдидаги қолган тўртта сариқ тишини кўрсатиб илжайиб турган ҳолатини, самимий, аммо чарчаб кетган нигоҳларини кўз олдига келтирди-ю келинга насиҳат қилмоқчи бўлди. Унга маҳрнинг ози яхши эканлигини тушунтириб ўтар экан, келинчакнинг яна қимирлаб-қимирлаб қўйганидан билдики, гапи кор қилмайди. Кейин муроса йўлига ўтди.
—Маҳр берилиш муддатига кўра иккига бўлинади: муъажжал, яъни тезлатиб бериладиган маҳр ва муажжал, яъни кейинроқ бериладиган маҳр. Келишилган маҳрнинг бир қисмини тўй пайтида бериш, қолганини вақт ўтиб айтилган муддатида бериш мумкин. Айниқса ҳозир бу муддатни гувоҳлар иштирокида келишиб олиш мақсадга мувофиқ бўлади. Бошқа қарзлар каби маҳр ҳам эркакнинг зиммасида то вафотига қадар тураверади. Қизим, агар рози бўлсангиз, ҳозир шу тақинчоқни олиб туринг, агар Исмоилхўжа ҳам рози бўлсалар, кейинчалик имкон топилиши билан сиз айтган буюмни олиб берадилар.
Куёв ғалати аҳволда қолди. Келин яна тилга кирди.
—Розиман, қачон бўлса ҳам олиб берсалар бўлди.
—Баракалла! —деди домла енгил тортиб.
Куёв уятданми қизариб, бошини эгиб турар, бир сўз демасди.
Осмон никоҳи ерга тушди!
Келинчак тилла тақинчоқни олиб, хонани тарк этгач, куёв томон ҳам ўрнидан қўзғалди.
Никоҳ келиннинг уйида ўқилган эди. Деразалардан, яна аллақайси пана жойлардан кузатиб турган айғоқчи кўзлар таъсирида бошини экканча тез-тез юриб кетаётган Исмоилхўжанинг елкасига бирдан улкан масъулият тушиб қолган эди. У ҳозирча имкони йўқ бўлган буюмга ваъда берган, шу пайтгача маҳр масаласини ўрганиб чиққан, аммо бирор жойда уловни маҳр қилиб белгилаш мумкинлиги ҳақида ўқимаган, Лоланинг машина сўраши етти ухлаб тушига кирмаган эди. "Аллоҳ қодир қилса, ҳеч гап эмас", —деди ўзига ўзи. Гувоҳ бўлиб келган ўртоғи индамай машина рулини бошқариб кетар, олдинги ўриндиқда ўтирган Абдулаҳад домла ҳам жим кетарди.
—Амаки, —деди йигит секин.
—Илтимос, —деди, кейин қолган гапини айтолмай қолди. Абдулаҳад тушунди.
—Дадангга айтмайман, хавотир олма. Худо хоҳласа, дастингга берса, олиб берасан ўша матоҳни. Йигит моли ерда.
Феруза Салходжаева
84
7
7
4
2
