💢اثر تغییر فشار(یا حجم) بر تعادل💢
✔️ با افزایش فشار(یا کاهش حجم ظرف)، سامانه تعادلی به سمتی جابهجا میشود که مجموع ضرایب استوکیومتری مواد گازی شکل کمتر است.
✔️ اگر در تعادلی، مجموع ضرایب مواد گازی شکل در دو سمت واکنش با یکدیگر برابر بود و یا ماده گازی شکل در دو سمت واکنش، وجود نداشت، تغییرات فشار نمیتواند باعث جابهجایی تعادل شود.
✔️ با افزایش فشار، غلظت همه مواد گازی شکل موجود در تعادل جدید، افزایش یافته و سرعت واکنش در هر دو جهت رفت و برگشت، افزایش مییابد.
✔️ در دمای ثابت، با تغییر فشار، مقدار ثابتتعادل(K)، تغییر نمیکند.
✔️چند مثال:
💠 با افزایش فشار، تعادل زیر به سمتی جابهجا میشود که مجموع ضرایب گازی کمتری داشته باشد(به سمت راست)؛ در نتیجه مقدار مول N2 و H2 کم شده و مقدار مول NH3 زیاد میشود(اما غلظت همه مواد افزایش مییابد.)
سرعت واکنش نیز در هر دو جهت رفت و برگشت، زیاد میشود، البته میزان افزایش سرعت واکنش رفت بیشتر است.
N2(g)+3H2(g)<=>2NH3(g)
............................................................
💠 با کاهش فشار، تعادل زیر به سمتی جابهجا میشود که مجموع ضرایب گازی بیشتری داشته باشد(به سمت چپ)؛ در نتیجه مقدار مول SO3 کم شده و مقدار مول SO2 و O2 زیاد میشود(اما غلظت همه مواد کاهش مییابد)
سرعت واکنش نیز در هر دو جهت رفت و برگشت، کم میشود؛ البته میزان کاهش سرعت واکنش برگشت کمتر است.
2SO2(g)+O2(g)<=>2SO3(g)
............................................................
💠 افزایش فشار، تأثیری بر جابهجایی تعادل زیر ندارد، زیرا مجموع ضرایب مواد گازی دو سمت واکنش، با یکدیگر برابر است؛ در نتیجه مقدار مول مواد تغییری نکرده اما غلظت همه مواد افزایش مییابد و موجب افزایش سرعت واکنش در هر دو جهت رفت و برگشت میشود.
H2(g)+I2(g)<=>2HI(g)
............................................................
💠 تغییر فشار، تأثیری بر جابهجایی تعادل زیر ندارد، زیرا در این تعادل، ماده گازی شکل وجود ندارد؛ در نتیجه مقدار مول و غلظت گونهها و همچنین سرعت واکنشهای رفت و برگشت تغییری نمیکند.
HCOOH(aq)<=>HCOO-(aq)+ H+(aq)
............................................................
✍حسینزاده
#شیمی۳_فصل۴
@shimi_rh
June 23, 2026 68
