🔺 دریافت نخستین امواج رادیویی مستقیم از یک سیاره فراخورشیدی؛ شفق‌های قطبی رکوردشکن در اعماق فضا
🔹 برای نخستین بار در تاریخ نجوم، اخترشناسان موفق شدند امواج رادیویی قدرتمندی را دریافت کنند که به طور مستقیم و بدون ابهام از یک سیاره فراخورشیدی ساطع می‌شوند. پیش از این، تفکیک منشأ امواج رادیویی میان سیاره و ستاره مادر آن غیرممکن بود. اما آیا این امواج به معنای یافتن بیگانگان است؟ قطعاً خیر. این سیگنال‌ها حاصل یک پدیده فیزیکی باشکوه و آشنا هستند: شفق‌های قطبی در مقیاسی غول‌آسا.
❕ راز امواج رادیویی: شفق‌های قطبی چگونه صدا تولید می‌کنند؟
شفق‌های قطبی (مانند نورهای شمالی در زمین) زمانی رخ می‌دهند که ذرات باردار پرانرژی در امتداد خطوط میدان مغناطیسی یک سیاره حرکت کرده و با جو آن برخورد می‌کنند. در این فرآیند، مکانیسمی به نام «ناپایداری میزر» باعث تولید امواج رادیویی قدرتمند و تپنده‌ای می‌شود. بنابراین، دریافت این امواج رادیویی مستقیماً به معنای شناسایی یک میدان مغناطیسی بسیار فعال در سیاره است.
🔹 تیمی از مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونیان با استفاده از آرایه تلسکوپ رادیویی MeerKAT در آفریقای جنوبی، سیستمی به نام «بتا پیکتوریس» (β Pictoris) در فاصله ۶۴ سال نوری از زمین را هدف قرار دادند. آن‌ها برای اطمینان از اینکه امواج از ستاره نمی‌آیند، از اختروش‌های بسیار دوردست در پس‌زمینه تصویر به عنوان نقاط لنگر و مختصات ثابت استفاده کردند. با تطبیق دقیق تصاویر، مشخص شد که این انفجارهای رادیویی تکرارشونده، مستقیماً از سیاره غول‌پیکر گازی «بتا پیکتوریس b» ساطع می‌شوند.
❕ پنجره‌ای جدید برای کاوش درون سیارات
میدان مغناطیسی یک سیاره اطلاعات حیاتی درباره ساختار درونی، هسته سیال و توانایی آن برای حفظ جو (محافظت در برابر بادهای ستاره‌ای) به دانشمندان می‌دهد. تحلیل این امواج رادیویی نشان داد که سیاره بتا پیکتوریس b دارای میدان مغناطیسی با قدرت حداقل ۱۲۵۰ گاوس است؛ قدرتی که بسیار بیشتر از میدان مغناطیسی مشتری (قوی‌ترین سیاره منظومه شمسی) محسوب می‌شود. این دستاورد، نخستین اندازه‌گیری مستقیم قدرت میدان مغناطیسی یک سیاره فراخورشیدی به شمار می‌رود.
🔹 این کشف تاریخی که با پیش‌بینی‌های نظری در مورد سیارات غول‌پیکر و جوان همخوانی کامل دارد، ابزار رصدی کاملاً جدیدی را در اختیار دانشمندان قرار می‌دهد تا ساختار پنهان دنیاهای بیگانه را نه فقط از روی نور، بلکه از طریق امواج مغناطیسی آن‌ها مطالعه کنند.
[منبع]
🆔 @Science_Focus
#نجوم #اختروفیزیک #سیاره_فراخورشیدی #امواج_رادیویی #شفق_قطبی #میدان_مغناطیسی
Phys.org
Astronomers detect radio signals coming from an exoplanet for the first time
Exoplanets are exotic worlds orbiting distant stars far beyond our solar system. Ever since the first ones were discovered in the 1990s, astronomers have turned their attention to these distant worlds ...
2
1October 6, 2026 61 2
