آقای کاشانی سرنگونی مصدق رو پیروزی در برابر کمونیسم میدونست، سرگونی مصدق رو هرگز به نیروی خارجی منتسب نمیدونست و از زاهدی حمایت میکرد. برای مثال، دو مصاحبۀ او رو با روزنامههای خارجی بخونید:
س: نظر شما راجع به تخریب منزل دکتر مصدق چیست؟
ج: من راضی نبودم مردم خانۀ دکتر مصدق را خراب و به او توهین کنند، ولی مصدق برخلاف قانوناساسی قدم برداشت و دستور داد مجسمههای شاه سابق ایران را از جایگاههای عمومی بردارند، در حالی که در فرانسه وقتی که مردم رژیم جمهوری اعلام کردند، مجسمههای ناپلئون را در جای خود نگاه داشتند.
س: نظر جنابعالی راجع به رفراندوم مصدق چیست؟
ج: پس از تحریمی که از طرف اینجانب شد، مردم در این رفراندوم شرکت نکردند و فقط تودهایها هر کدام ده بار رأی دادند و صندوقها را پر کردند و بعد از همین رفراندوم مصدق متوجه موقعیت ضعیف خود شد و تصمیم گرفت دست به عملیات شدیدی بزند.
از یک مصاحبۀ دیگه:
س: آیا عقیده دارید مصدق برای برقراری رژیم جمهوری فعالیت میکرد؟
ج: آری، برای برقراری جمهوری میکوشید. مصدق چهار ماه قبل میخواست شاه را از ایران اخراج کند ولی من نامهای به شاه نوشته و از او خواستم که از مسافرت خودداری کند و شاه هم موقتاً از فکر مسافرت منصرف شد. یک هفته قبل مصدق شاه را مجبور کرد ایران را ترک نماید، اما شاه با عزت و محبوبیت چند روز بعد بازگشت. در اینجا ملت شاه را دوست دارد و رژیم جمهوری مناسب ایران نیست.
منظورم از این پست تأیید منش یا دیدگاههای سیاسی آیتالله کاشانی نیست. همۀ دولتمردان اون زمان جای فراخی برای نقد دارند و نقد من هم منحصر به مصدق نیست. برای مثال، همین آیتالله کاشانی گاهی در مورد نحوۀ مدیریت دعوا با انگلستان و پرداخت غرامت (غرامتی که امری بدیهی و ناگزیر بود) دیدگاههایی غیرقابلقبولتر از مصدق داشت. مسئلهام در این نوشته بیان تناقض عجیب در روایت رسمی دربارۀ سرنگونی مصدقه. روایت رسمی و صداوسیمایی از ۲۸ مرداد فقط یک نفر رو در خیل دولتمردان اون زمان قبول داره که از قضا همون یک نفر هم صددرصد مطمئنه مصدق قانوناساسی رو نقض کرده، برکناریش درست بوده، کودتایی در کار نبوده و جایگاهی هم برای خارجیها قائل نیست.
اگر با این حال در روایت رسمی جمهوری اسلامی روایت چپها و مصدقیها جا افتاد، ریشه در این داره که ۲۸ مرداد اساس و پایۀ آمریکاستیزی قرار گرفته. این روایتِ چپیـمصدقیستی از ۲۸ مرداد برای بنیانگذاری آمریکاستیزی مناسبه (و به همین دلیل به عنوان نمایشنامه جذابی در ادبیات چپ جهانی تبلیغ و ترویج شده)؛ وگرنه تنها شخصیت محبوب و موجه از دید جمهوری اسلامی، یعنی آیتالله کاشانی، کلاً نظر دیگهای داشته.
پینوشت:
اگر براتون سواله چرا به خونه مصدق حمله شده، دلیلش اینهکه مصدق از ماه دوم دولتش اعلام کرد تأمین جانی نداره و جلسات دولت همیشه در خونه و گاه در اتاق خواب ایشون برگزار میشد. در واقع، اینجا کاخ نخستوزیری بود، نه خونه مصدق. از ظهر ۲۸ مرداد بین محافظان خونه — که مجهز به تانک بودند — و مهاجمان درگیریهای شدیدی درگرفت که منجر به کشته شدن شمار زیادی شد. خونه دکتر مصدق — یا به عبارت درستتر "کاخ نخستوزیری" — هم سقوط کرد و آسیب دید.
