هەموو ڕۆژێک ئیعجازێک (٦)
پشیلە؛ تاقیگەیەکی پاکوخاوێنی لە ماڵەکانماندا!
ئایا تا ئێستا تێبینی ئەوەت کردووە کە پشیلە بە درێژایی ڕۆژ خەریکی لێسانەوە و پاککردنەوەی خۆیەتی؟ پێغەمبەر ﷺ ١٤٠٠ ساڵ لەمەوبەر، کاتێک ئاوی دەستنوێژەکەی بۆ پشیلەیەک لار کردەوە، فەرمووی: (ئەو پیس نییە، بەڵکو هەمیشە بە دەوری ئێوەدا دەسوڕێتەوە).
توێژینەوەیەکی زانستی کە لە گۆڤاری (PNAS) لە ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە، ئاشکرای کردووە کە زمانی پشیلە تەنها پارچە گۆشتێکی زبر نییە. زمانەکەی بە سەدان "دڕکی وردی بۆش" داپۆشراوە کە وەک "شانەی زیرەک" کار دەکەن. ئەم دڕکانە لیکی پشیلەکە هەڵدەگرن و بە قووڵی دەچنە ناو فەرووەکەی، بە شێوەیەک کە هیچ مرۆڤێک ناتوانێت بە دەست یان فڵچە ئەو پاکییە بەدەست بهێنێت.
بۆچی پێغەمبەر ﷺ فەرمووی پیس نییە؟ چونکە لیکی پشیلە ئەنزیمی دژە بەکتریای تێدایە کە گەشەی میکرۆبە زیانبەخشەکان ڕادەگرێت. پشیلە ڕۆژانە نزیکەی ٥٠ ملیلیتر لیک بەسەر جەستەیدا دابەش دەکات. ئەم کارە نەک هەر پیسی لادەبات، بەڵکو پلەی گەرمیی جەستەی پشیلەکە تا ١٧ پلە دادەبەزێنێت! وەک ئەوە وایە پشیلە ئامێری "سپلیت"ی لە ناو جەستەدا بێت.
سەرسامیی زانایان گەیشتووەتە ئەو ئاستەی کە لە میکانیزمی زمانی پشیلەوە، فڵچەیەکی نوێیان بە ناوی (TIGR) دروست کردووە بۆ پاککردنەوەی وردی کەلوپەلەکان. ئینسایکلۆپیدیای بەریتانی دەڵێت: پشیلەکان ٥٠٪ی کاتی بەخەبەربوونیان بۆ پاکوخاوێنی تەرخان دەکەن، ئەمەش وای کردووە ببنە پاکترین ئاژەڵی سەر زەوی کە بەرکەوتنیان لەگەڵ مرۆڤدا هیچ زیانێکی نییە.
فەرموودەی پێغەمبەر ﷺ "ئەو پیس نییە"، دەستنیشانکردنی ڕاستییەکی زانستیی بوو. ئیسلام ئایینی پاکوخاوێنی و ڕەحمەتە بۆ هەموو بوونەوەران.
3
1January 31, 2026 134
