یکی از بزرگترین رویاهای بشر، نقشهبرداری کامل و شبیهسازی مغز انسان است. مغز ما با حدود ۸۶ میلیارد نورون، پیچیدهترین ساختار شناختهشده در جهان است. برای رسیدن به آن قله، دانشمندان باید از یک نقطه آغاز میکردند؛ و چه انتخابی بهتر از مگس سرکه (Drosophila) که با وجود مغز کوچک، رفتارهای بسیار پیچیدهای مثل پرواز، مسیریابی و رفتارهای اجتماعی دارد؟
پروژه بینالمللی FlyWire دقیقاً همین کار را انجام داده است.
پروژه FlyWire موفق شد برای اولین بار، نقشه کامل و سلولبهسلول تمام نورونها و اتصالات سیناپسی مغز یک حشره بالغ را ترسیم کند.
شاید بپرسید یک مگس کوچک چه ربطی به ما دارد؟
پس از انتشار نقشه مغز، محققان دانشگاه هاروارد و پرینستون در ژوئن ۲۰۲۶ گام بعدی را برداشتند: اتصال این نقشه به «طناب عصبی» (معادل نخاع انسان). این کار به دانشمندان اجازه میدهد ببینند مغز چگونه به صورت فیزیکی بالها، پاها و حسگرهای مگس را کنترل میکند. یعنی ما از یک نقشه ایستا، به سمت درک یک سیستم کنترل بدنیِ کامل حرکت کردهایم.
رسانهها گاهی با تیترهای زرد مدعی میشوند که «اولین مغز در کامپیوتر آپلود شد!». اما حقیقت این است که کار FlyWire شبیهسازی زنده و لحظهای تفکر نیست، بلکه ساخت یک اطلس ساختاری فوقدقیق (مثل نقشه گوگل با تمام کوچهها و پلاکها) است. این نقشه ساختاری، زیربنای لازم برای شبیهسازیهای کامپیوتری رفتار و عملکرد نورونها را فراهم میکند.
شبکههای عصبی مصنوعی فعلی (مانند LLMها) بسیار تشنه انرژی هستند. با مطالعه نحوه سیمکشی مغز مگس که با مصرف انرژی ناچیزی کارهای فوقالعاده پیچیده انجام میدهد، دانشمندان کامپیوتر میتوانند معماریهای جدید و بهینهتری برای تراشهها و مدلهای هوش مصنوعی طراحی کنند.



