ज्येष्ठ कवी मंगेश पाडगावकरांच्या ‘सलाम...’च्या व्यंगात्मक… — 🔲 भारतीय राज्यघटना 🔲 — TG.ME

ज्येष्ठ कवी मंगेश पाडगावकरांच्या ‘सलाम...’च्या व्यंगात्मक रचनातंत्राचा सर्जनशील आधार घेऊन, सद्यस्थितीवर भाष्य करणारी व्यंगकविता...
----------------------

सलाम...!
सबको सलाम...!
पेपर विकणाऱ्याला सलाम...
पेपर विकत घेणाऱ्याला सलाम...
पेपर फुटल्याचं कळूनही गप्प बसणाऱ्याला सलाम...
रात्रंदिवस पुस्तकांशी झगडणाऱ्या त्या विद्यार्थ्याच्या नशिबालाही सलाम...!

विद्यार्थ्यांच्या मेहनतीला सलाम...
मेहनतीची थट्टा करणाऱ्याला सलाम...
ज्ञानाला सलाम...
ज्ञानाआधीच प्रश्नपत्रिका मिळवणाऱ्याला सलाम...
पारदर्शकतेच्या घोषणा करणाऱ्यांना सलाम...
आणि पार्किंगमध्येच पारदर्शकता विकणाऱ्यांनाही सलाम...!

आयोगाला सलाम...
आयोगातील प्रामाणिक हातांना सलाम...
व्यवस्थेतील किडक्या कडीला सलाम...
त्या कडीची चावी शोधणाऱ्यांना सलाम...
आणि चावी कोणाच्या खिशात आहे हे माहीत असूनही खिसे तपासू न शकणाऱ्यांना सलाम...!

परीक्षेच्या व्यवस्थेला सलाम...
परीक्षेच्या आधीच उत्तरं मिळवणाऱ्यांना सलाम...
रँकला सलाम...
रँकच्या मागची मेहनत लुटणाऱ्यांना सलाम...
हजारो विद्यार्थ्यांच्या स्वप्नांना सलाम...
आणि त्या स्वप्नांवर व्यवस्थेने मारलेल्या शिक्क्यालाही सलाम...!

पेपर फुटला म्हणून परीक्षा रद्द करणाऱ्यांना सलाम...
परीक्षा फुटूच नये म्हणून व्यवस्था मजबूत न करणाऱ्यांनाही सलाम...!
चौकशीला सलाम...
चौकशीची वाट पाहणाऱ्या विद्यार्थ्यांना सलाम...
आणि निकालाच्या एका कागदासाठी वर्षानुवर्षे जगणाऱ्या त्या तरुणाईलाही सलाम...!

विद्यार्थ्याच्या कष्टांची थट्टा करणाऱ्यांना सलाम...
त्याच्या घामाची किंमत मातीमोल करणाऱ्यांना सलाम...
त्याच्या स्वप्नांवर पाणी फेरणाऱ्यांना सलाम...
त्याच्या हातात पुस्तक देऊन, पाठीमागून प्रश्नपत्रिका विकणाऱ्यांना सलाम...!

मेहनतीवर विश्वास ठेवायला शिकवणाऱ्या व्यवस्थेला सलाम...
त्या विश्वासाचीच बाजारात बोली लावणाऱ्या यंत्रणेला सलाम...!
प्रामाणिकपणे परीक्षा देणाऱ्या त्या भाबड्या श्रद्धेला सलाम...
आणि प्रामाणिकपणालाच परीक्षेत हरवणाऱ्यांना सलाम...!
न्यायाची भाषा करणाऱ्यांना सलाम...
आणि न्यायाच्या दारात वर्षानुवर्षे उभं करायला लावणाऱ्या व्यवस्थेला सलाम...!
सलाम...
भाईयों और बेहनों, सबको सलाम...!

— शब्दांकन : अमोलप्रतिभा...
❤1
September 4, 2026 719 2