اصلاح ساختمان خاک
هدف:
ایجاد خاکدانههای پایدار، افزایش تخلخل، نفوذ آب، تهویه، رشد ریشه و کاهش سله و تراکم.
راهکارهای اصلی
افزایش ماده آلی پایدار:
مصرف کمپوست استاندارد، کود دامی کاملاً پوسیده، کود سبز و بازگرداندن بقایای گیاهی. ماده آلی با تقویت فعالیت میکروبی و اتصال ذرات، ساختمان دانهای ایجاد میکند.
مدیریت بقایای گیاهی و پوشش خاک:
بقایا و گیاهان پوششی از برخورد مستقیم قطرات باران، سلهبستن، فرسایش و تخریب خاکدانهها جلوگیری میکنند.
کاهش خاکورزی و تردد:
شخم و دیسک مکرر، بهویژه در رطوبت نامناسب، خاکدانهها را تخریب و لایه متراکم ایجاد میکند. تردد ماشینآلات باید به مسیرهای مشخص محدود شود.
اصلاح خاک سدیمی با گچ کشاورزی:
در خاکهای سدیمی، سدیم باعث پراکندگی رس و تخریب ساختمان میشود. گچ کشاورزی منبع کلسیم است؛ کلسیم جای سدیم را میگیرد و به تشکیل خاکدانه کمک میکند.
نکته: مقدار گچ باید بر پایه آزمون خاک، درصد سدیم تبادلی و نیاز گچی تعیین شود؛ مصرف بدون آزمایش ممکن است اقتصادی یا مؤثر نباشد.
زهکشی و مدیریت آب:
ماندابیشدن، ساختمان خاک را تخریب و اکسیژن ریشه را محدود میکند. در خاکهای سنگین، زهکش سطحی یا زیرسطحی و آبیاری با دبی کمتر ضروری است.
کشت گیاهان ریشهزا:
گیاهان دارای ریشه متراکم یا عمیق، مانند برخی لگومها، غلات و گیاهان علوفهای، کانالهای زیستی ایجاد کرده و به کاهش تراکم کمک میکنند.
نکته مهم:
بافت خاک معمولاً به راحتی و به صورت کامل اصلاحپذیر نیست، اما اثرات نامطلوب آن با مدیریت آب، کود و ماده آلی کاهش مییابد.
ساختمان خاک قابل بهبود است و مؤثرترین پایه آن، ماده آلی پایدار، کلسیم کافی، پوشش خاک، کاهش تراکم و مدیریت صحیح آب است.
توصیه کاربردی:
استفاده از کود اکتیوپلاس و یا کودهای حاوی ترکیبات هیومیکی مانند پرولومیک و بایومکس پرو، در کنار مصرف ماده آلی، حفظ بقایای گیاهی و مدیریت صحیح آبیاری، میتواند به بهبود فعالیت میکروبی، افزایش پایداری خاکدانهها، بهبود نفوذ آب و تهویه خاک و کاهش اثرات نامطلوب تراکم و سله کمک کند. میزان و روش مصرف این کودها باید بر اساس نوع خاک، شرایط مزرعه و دستورالعمل فنی محصول تعیین شود؛ زیرا این ترکیبات جایگزین گچ در اصلاح خاکهای سدیمی یا جایگزین زهکشی و مدیریت اصولی خاک نیستند.
کانال تلگرامی
https://t.me/pharmontich
کانال بله
https://ble.ir/pharmontich
2August 22, 2026 582 5
