၂။ ပထမလတ်တန်း စာဝါ: post #108 — TG.ME

ရဟန်းတစ်ပါး လူထွက်လိုသည့်အခါ (သိက္ခာချလိုသည့်အခါ) လိုက်နာရမည့် အချက်များနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို အောက်ပါအတိုင်း ဆွေးနွေးတင်ပြအပ်ပါသည်။ ၁။ သိက္ခာချခြင်း (Sikkhapaccakkhana) ရဟန်းဘဝမှ လူဘောင်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လိုပါက "သိက္ခာချခြင်း" ကိစ္စကို တရားဝင် ပြုလုပ်ရပါမည်။ ဥပုသ်သီလ ဆောက်တည်သူသည် အချိန်စေ့လျှင် အလိုလို သီလကျသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ သာမဏေသည် လူဝတ်လဲလိုက်လျှင် သာမဏေသိက္ခာ ကျသွားသကဲ့သို့လည်းကောင်း ရဟန်းတို့၏ သိက္ခာသည် အလိုလို မကျနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် "သိက္ခာချပါ၏" ဟု နှုတ်မြွက်၍ တမင်္ဂလာ ချမှသာ သိက္ခာကျပါသည်။ ၂။ သိက္ခာချရာတွင် ဆိုရမည့် စကားရပ်များ သိက္ခာချရာတွင် အောက်ပါ အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သော စကားရပ်များကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည် - • စွန့်ပယ်ကြောင်း ပြောဆိုခြင်း: "ဗုဒ္ဓံ ပစ္စက္ခာမိ" (ဘုရားကို စွန့်ပါ၏)၊ ထို့အတူ တရား၊ သံဃာ၊ သိက္ခာ၊ ဝိနည်း စသည်တို့ကို စွန့်ပါ၏ဟု "ပစ္စက္ခာမိ" နှင့် တွဲ၍ ဆိုရပါမည်။ • လူအဖြစ် မှတ်ယူစေခြင်း: "ဂိဟီတိ မံ ဓာရေဟိ" (ငါ့ကို လူဟု မှတ်ပါ)၊ သို့မဟုတ် "ငါ့ကို သာမဏေဟု မှတ်ပါ"၊ "တိတ္ထိဟု မှတ်ပါ" စသည်ဖြင့် "မံ ဓာရေဟိ" နှင့် တွဲ၍ ဆိုရပါမည်။ • အကျိုးမရှိကြောင်း ပြောဆိုခြင်း: "အလံ မေ ဗုဒ္ဓေန" (ငါ့မှာ ဘုရားဖြင့် အကျိုးမရှိ) စသည်ဖြင့် "အလံ" နှင့် တွဲ၍လည်း ဆိုနိုင်ပါသည်။ ၃။ သိက္ခာကျခြင်း၏ အင်္ဂါ (၆) ပါး သိက္ခာချရာတွင် အောက်ပါ အင်္ဂါ (၆) ချက်နှင့် ညီညွတ်မှသာ ရဟန်းအဖြစ်မှ ပျက်ပြယ်၍ လူအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိပါသည် - 1. စိတ္တ (စိတ်): တကယ်ကို လူထွက်လိုသော စိတ်ပါမှ သိက္ခာကျပါသည်။ စိတ်မပါဘဲ ပြောင်လှောင်လို၍ ချလျှင် မကျပါ။ 2. ခေတ္တ (ခေတ်): "ဘုရားကို စွန့်ပါ၏"၊ "လူဟု မှတ်ပါ" စသော သိက္ခာချကြောင်း စကားရပ်များ (သိက္ခာချခေတ်) တွင် ပါဝင်သော ဝါကျများကို မိမိနားလည်သော ဘာသာစကားဖြင့် သုံးစွဲ၍ ချမှ သိက္ခာကျပါသည်။ 3. ကာလ: ပစ္စုပ္ပန်ကာလ (စွန့်ပါ၏၊ မှတ်ပါလော) သို့မဟုတ် ကာလမပြသော စကား (အကျိုးမရှိ) ဖြင့် ချမှ သိက္ခာကျပါသည်။ အတိတ်ကာလ (စွန့်ခဲ့ပြီ)၊ အနာဂတ်ကာလ (စွန့်တော့အံ့)၊ ပရိကပ္ပစကား (စွန့်ရလျှင် ကောင်းမှာပဲ) တို့ဖြင့် ချလျှင် သိက္ခာမကျပါ။, 4. ပယောဂ: နှုတ်မြွက်၍ (ဝစီပယောဂ) ဆိုမှ သိက္ခာကျပါသည်။ စာရေး၍ ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်လက်အမူအရာ ပြ၍ဖြစ်စေ ချလျှင် မကျပါ။ 5. ပုဂ္ဂလ (ပုဂ္ဂိုလ်): သိက္ခာချသူရော၊ နားထောင်သူပါ အရူး၊ စိတ်လွင့်နေသူ၊ ရောဂါသည်းထန်စွာ ခံစားနေရသူ မဟုတ်ဘဲ ပကတိ လူသားရိုးရိုး ဖြစ်မှ သိက္ခာကျပါသည်။ 6. ဝိဇာနန (နားလည်ခြင်း): သိက္ခာချစကားကို ပြောလိုက်သည်နှင့် တပြိုင်နက် နားထောင်သူက "ဤသူ လူထွက်လိုသည်" ဟု နားလည်မှ သိက္ခာကျပါသည်။ နားမလည်လျှင် မကျပါ။ ၄။ သတိပြုရမည့် အချက်များ • မေထုန်မှုနှင့် ပါရာဇိက: ရဟန်းတစ်ပါးသည် သိက္ခာမချဘဲ (သိက္ခာကို မစွန့်ဘဲ) မေထုန်မှီဝဲပါက ပါရာဇိက ကျ၍ သာသနာမှ ဆုံးရှုံးပါသည်။, • သာမဏေများနှင့် လိင်္ဂထေနက: သာမဏေများအတွက်မူ သီးခြား သိက္ခာချခြင်း မလိုသော်လည်း သတိထားရမည့် အချက်ရှိပါသည်။ သာမဏေတစ်ပါးသည် လူထွက်လို၍ လူဝတ်လဲပြီး မေထုန်မှီဝဲခဲ့လျှင်၊ နောက်တစ်ဖန် ပြန်ဝတ်သောအခါ "လိင်္ဂထေနက" (လိင်ခိုးသူ) ဖြစ်သွားပြီး သာမဏေအဖြစ်၌ပင် နေခွင့်မရှိတော့ပါ။ သို့သော် လူဝတ်လဲပြီး စမ်းသပ်ရုံသာ စမ်းသပ်၍ (မေထုန်မမှီဝဲဘဲ) သင်္ကန်း၌ ငဲ့ကွက်ခြင်း ရှိသေးလျှင် လိင်္ဂထေနက မဖြစ်သေးပါ။, • အားမရှိခြင်း (ဒုဗ္ဗလျ): သိက္ခာပုဒ်များကို စောင့်ထိန်းရန် စိတ်အားမထက်သန်ခြင်း (ဒုဗ္ဗလျ) ကို ထင်ရှားစွာ ပြောပြရုံမျှဖြင့် (ဥပမာ - "ငါ့မှာ သိက္ခာပုဒ်တွေကို မစောင့်နိုင်တော့ဘူး") သိက္ခာမကျသေးပါ။ အထက်ပါ အင်္ဂါ ၆ ပါးနှင့် ညီညွတ်စွာ သိက္ခာချမှသာ လူအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိပါသည်။ အနှစ်ချုပ် လူထွက်လိုသော ရဟန်းသည် လူထွက်လိုစိတ် အမှန်ဖြင့်၊ နားလည်သော လူသားတစ်ဦးထံတွင်၊ နှုတ်ဖြင့် ပီသစွာ "ဘုရားကို စွန့်ပါ၏" (သို့မဟုတ်) "လူဟု မှတ်ပါ" စသော စကားရပ်များကို ဆိုရမည်ဖြစ်ပြီး နားထောင်သူကလည်း ချက်ချင်း နားလည်မှသာ ရဟန်းအဖြစ်မှ ပျက်ပြယ်မည် ဖြစ်ပါသည်။