Tokkummaa Oromoo fi Hiree Murteessuuf
Ummanni Oromoo yeroo ammaa seenaa keessatti iddoo addaa irra gaheera. Yeroo hedduu mariin, marii dabalataa, marii walitti deebi’uun gaggeeffamaa ture; garuu yeroo baay’ee murteen sabichaa akka tasgabbaa’uuf humni gahaa hin mul’anne. Kanaaf, wanti ati jette — “hiree Oromoo kan murteessu irree Oromooti” — hiika bal’inaan akkaataa tokkummaan, sagantaan, fi murteen Oromoo bifa nagaa fi dimokraasiin akka murtaa’u akeeka.
Oromoon yeroo ammaa abdii guddaa qaba. Abdii kana dhugoomsuuf, wanti barbaachisu humna waraanaa osoo hin taane:
• Tokkummaa uummataa,
• Humna siyaasaa qindaa’e,
• Sagantaa ifaa,
• Murtii nagaa fi dimokraasii irratti hundaa’e,
• Hirmaannaa saba bal’aa dha.
Tokkummaan Oromoo yeroo jabeeffamu, sagantaan yeroo tokkotti qindaa’u, murteen yeroo uummata bal’aa irraa dhufu — hireen Oromoo kabajama. Hireen saba kamuu humna waraanaa osoo hin taane, humna tokkummaa fi murtii siyaasaa tiin ni murtaa’a.
Oromoon yeroo tokkummaa isaa jabeeffatu, yeroo yaada isaa gara tokkootti qindeessu, yeroo murtii isaa bifa nagaa fi dimokraasiin labsatu — kabajama, dhaga’ama, fi tajaajilama. Yeroo kana, hireen Oromoo akka tasgabbaa’uuf humni barbaachisu:
• Tokkummaa jabaa,
• Murtii ifaa,
• Hirmaannaa uummataa,
• Sagantaa waloo dha.
Oromoon yeroo humna isaa bifa nagaa fi dimokraasiin jabeeffatu, yeroo tokkummaan isaa cime, yeroo sagantaan isaa ifa ta’e — kabajama, sodaatama, fi tajaajilama. Hireen saba tokko yeroo kabajamu, yeroo dhaga’amu, yeroo tajaajilamu — murteen isaa ni tiksama.
Kanaaf, wanti ati jette akka hiika bal’inaan:
Tokkummaan kee jabeeffadhu. Sagantaa kee ifa godhi. Murtii kee nagaa fi dimokraasiin labsadhu. Gaafa ati tokkummaa fi murtii kee jabeeffatte — hireen kee siif kabajama.
Kun bifa nagaa, bifa jabina, bifa of‑hirmaannaa qabuun qindaa’e.
