جستوجوی زندگی بیگانه در جهان معمولا با این پرسش انجام میشود که چه نشانهای از حیات پیدا کنیم؟؛ اما پژوهشی جدید هشدار میدهد که پرسش مهم دیگری نیز وجود دارد؛ اینکه اگر حیات وجود داشته باشد، چه چیزی باعث میشود آن را نبینیم؟
پژوهشگران دانشگاه اوترخت بر مشکلی به نام نتیجه منفی کاذب (False Negative) تمرکز کردهاند؛ یعنی حیات واقعا وجود دارد یا در گذشته وجود داشته، اما ابزارها یا روشهای تحلیل ما قادر به شناسایی نشانههای آن نیستند. این مسئله در نقطه مقابل "مثبت کاذب" قرار دارد؛ حالتی که یک نشانه غیرزیستی به اشتباه به حیات نسبت داده میشود.
چند عامل میتواند موجب از دست رفتن نشانههای حیات شود
آثار زیستی ممکن است در گذر زمان از بین بروند، سیگنالهای تولیدشده بسیار ضعیف باشند یا فناوریهای فعلی توانایی آشکارسازی آنها را نداشته باشند. همچنین ممکن است حیات فرازمینی اساسا شبیه حیات زمینی نباشد و دانشمندان بهدلیل پیشفرضهای خود، نشانههای متفاوتی را نادیده بگیرند. برای مثال، اگر موجودات زندهای زیر یک سنگ قرار داشته باشند اما کاوشگر فقط سطح بالایی سنگ را بررسی کند، وجود آنها آشکار نخواهد شد.
پژوهشگران پیشنهاد میکنند طراحی ماموریتهای فضایی تنها بر یافتن نشانههای شناختهشده حیات متمرکز نباشد. ترکیب آزمایشهای آزمایشگاهی، مدلسازی و پژوهشهای میدانی میتواند به دانشمندان کمک کند بفهمند در هر محیط چه نوع حیات احتمالی و چه ردپاهایی ممکن است وجود داشته باشد. هوش مصنوعی نیز میتواند با شناسایی الگوهایی که برای انسان قابل تشخیص نیستند، ابزار مفیدی در این جستوجو باشد.
یکی از نمونههای مورد بحث، برخی کانیهای آهندار مشاهدهشده در مریخ است که الگوی اکسایش متفاوتی دارند. چنین تفاوتی روی زمین میتواند با فعالیت زیستی مرتبط باشد، اما هنوز مشخص نیست که همین توضیح در مریخ نیز معتبر باشد. بنابراین این یافته بهخودیخود نشانه حیات محسوب نمیشود و نیازمند بررسی دقیقتر ژئوشیمیایی است.
پژوهشگران هشدار میدهند که نادیده گرفتن حیات احتمالی فقط یک مشکل علمی نیست؛ در آینده میتواند پیامدهای عملی نیز داشته باشد. اگر حیات ناشناختهای در محیطی دیگر وجود داشته باشد و شناسایی نشود، فعالیتهایی مانند استخراج منابع ممکن است ناخواسته به نابودی غیرقابلبرگشت آن منجر شود. بنابراین پیش از اعزام ماموریتها، باید محیط مقصد با دقت بسیار بیشتری بررسی شود.
