یک پژوهش گسترده جدید نشان میدهد که پاسخ سادهای برای این پرسش که افراد کمدرآمد سخاوتمندترند یا ثروتمندان؟ وجود ندارد. هر دو دیدگاه مطرحشده در پژوهشهای گذشته میتوانند درست باشند، اما در موقعیتهای متفاوت.
پژوهشگران دانشگاه Kühne Logistics University با بررسی سه مجموعه داده دریافتند که افراد دارای وضعیت اقتصادی بالاتر، در مجموع اندکی سخاوتمندتر هستند؛ اما این تفاوت عمدتا زمانی دیده میشود که کمککردن هزینه مالی داشته باشد، مانند اهدای پول.
در مقابل، وقتی کمک به تماس مستقیم و شخصی با فرد نیازمند مربوط میشود، تفاوت میان طبقات اقتصادی بسیار کمتر میشود.
در نخستین بخش پژوهش، دادههای حدود ۱۶۰ پژوهش و نزدیک به ۶۸۰ هزار نفر دوباره تحلیل شد. سپس پژوهشگران از دادههای پژوهش بلندمدت اقتصادی ـ اجتماعی آلمان (SOEP) با بیش از ۸۵۰۰ نفر استفاده کردند تا سازوکار احتمالی این تفاوت را بررسی کنند.
نتایج نشان داد افراد دارای درآمد و منابع کمتر، به دلیل وابستگی بیشتر به دیگران در زندگی روزمره، ممکن است در موقعیتهایی که فرد نیازمند مستقیماً در برابر آنها قرار دارد، تمایل بیشتری به کمک داشته باشند. در مقابل، افراد برخوردارتر منابع مالی بیشتری برای کمک در اختیار دارند و بنابراین زمانی که کمک مستلزم پرداخت پول است، بیشتر میتوانند و تمایل دارند کمک کنند.
این توضیح در یک آزمایش از پیش ثبتشده با حدود ۹۶۰ شرکتکننده نیز مورد بررسی قرار گرفت. افرادی که احساس وابستگی بیشتری به دیگران داشتند یا منابع مالی بیشتری در اختیارشان بود، در شرایط مربوطه سخاوتمندانهتر رفتار کردند.
بنابراین یافته اصلی پژوهش این نیست که «فقرا مهربانترند» یا «ثروتمندان سخاوتمندترند». نوع موقعیت تعیین میکند کدام عامل اهمیت بیشتری پیدا کند: وابستگی و ارتباط اجتماعی در کمکهای شخصی، و برخورداری از منابع در کمکهای مالی.
پژوهشگران در نتیجه نسبت به کلیشههایی مانند «فقیرِ سخاوتمند» یا «ثروتمندِ خودخواه» هشدار میدهند. وضعیت اقتصادی بهتنهایی پیشبینیکننده خوبی برای رفتار نوعدوستانه نیست؛ باید دید فرد چه نوع کمکی، با چه هزینهای و در چه شرایط اجتماعی از او درخواست شده است.
این یافته میتواند برای سازمانهای خیریه، محیطهای کاری و برنامههای اجتماعی نیز اهمیت داشته باشد: اگر هدف افزایش رفتارهای کمککننده باشد، صرفا درخواست پول کافی نیست و ایجاد فرصت برای تعامل مستقیم، داوطلبی و مشارکت شخصی نیز میتواند رفتار نوعدوستانه را تقویت کند.
Journal of Experimental Social Psychology
@ofoghroydadثروت و خودخواهی؛ چرا افراد ثروتمند بیشتر بیرحم به نظر میرسند؟ روانشناسی اجتماعی شواهدی در تایید این کلیشه یافته است
