Erzurumlı Aşıq Sümmaniyniñ tarifinden Qırım Hansarayı Aşıq Sümmaniy… — Nesilden nesilge — TG.ME

Erzurumlı Aşıq Sümmaniyniñ tarifinden Qırım Hansarayı Aşıq Sümmaniy 1861 senesi Erzurum yanında yerleşken Samiqale köyünde dünyağa keldi, asıl adı - Üseyin. O, çoban edi ve «Sümmani ve Gülperi» ikâyesinen bellidir, anda o, öz hayaliy sevgilisi Gülperini tapmaq içün yapqan serguzeştleri aqqında ikâye ete. 11 yaşında tüşünde Gülperi adlı qıznı kördi ve ömür boyu onı qıdırdı. ... ebediy sevgilisi Gülperini qıdırmaq içün uzaq-uzaq yerlerni kezip, Aşıq Sümmaniy öz seferinde Trapazandan keçip, niayet Qırımğa barıp yete. Bir kün furunhane ögünde oturğanda, Muharrem usta degen adamdan Qırımda bir saray aqqında ikâye eşite. Ustanıñ aytqanına köre, saray qapusı üstünde bir taş asılı eken. Günası olmağanlar bu taştan qolaylıqnen keçip olsalar, günakârlar kirmege tırışqanda, taş olarnıñ başına tüşe eken. Muharrem usta Summaniyni saraynı körmege çağıra. Başta tartınsa da, soñunda razı oldı. Abdest alıp, yüregi qaltırap, qapuğa yaqınlaşa. O, yavaş-yavaş taş tübünde yürip, yürüşini devam ete. Taş oña urulmağanda, o, içeri kirmege muvaffaq ola. O, saraynıñ er bir köşesinde dolanıp, onıñ er bir köşesini teşkerip çıqa. Kene de taş oña tiymey, o çıqıp kete. Soñ, Muharrem ustağa yaqınlaşıp, şairniñ tilinde körgenlerini halqqa aytıp başlay: Hansaray destanı Bardım Qırım ülkesine divan-i Hansaraynıñ Gönlüme şeref berdi dört yanı Hansaraynıñ Körip seyran eyledim bağını, bostanını O Cennet bağına beñzer gülistanı Hansaraynıñ O saraynı bezetkenler ne güzel nağış ile Körgen közler tolıp, taşar yaşlar ile Limon, portaqal, qarpuznı kesmeden Aşamadan terk etti canım saltanatlı Hansaraynı Göñül raatlığı, sadaqat, mecnunlıq andadır Er bir parçasında yürek ve can bardır Sevdasınıñ bayraqçısı ajderha padişası andadır, Zametleri belli olsun, ikmeti beyan olsun Hansaraynıñ. Üç yüz elli beş talebe ders oqurlar Nadir baar müiti kibi bu zamanda Dağıstanlı bir müderris ilimlerde deryasıdır Sini otuz beş yaşında saltanatlı Hansaraynıñ Bu işni yapqan yüz seksen ruhiy reber bar, Kimi Rufaiy Mevleviy, kimi Naqşbendiydir, Qapısında bar bir zıncır kibi adam içün mizan taşı Adamnı deñer o, can Hansaraynıñ Bardıq taht yerine göñlüm toldu araret Şükürler olsun közlerim qıldı ziyaret Bir ceylannıñ terisine yazılı o belli ayet Osman-ı Zinnureyn yazğan bu satırlarnı Hansaraynıñ. Biliñ ki, onıñ yigirmi dört odası bar, Ayet ve hadis ile yazılı er künlük ifadesi Legenli quman ile sarılı seçcadesi Sañarsıñ bügün sarılğan erkânı Hansaraynıñ Altın, kümüşten yapılğan ne güzel hamamları Başından er yeri töşelgen Horasan halıları Yarısı yanğan, yarısı söngen bar altın şamdanları Er tarafı cilâlanğan, parlaq Hansaraynıñ Maña derler, tarif etseñ barmı bunıñ daası? Bir hazinege maliktir bir taşnıñ baası, Qapısında bar bir bekçisi devirilgen ajderhası İlk raqibi, duşmanı o eken Hansaraynıñ Kirdi birer-birer aqıllı emirler çalması ile, Dost ile dostlar, kezmezler fariq ile, Beş yüz elli beş efendim böyle tarih ile O zamanda vazifesini becergen Hansaraynıñ Bardım paytaht yerine bu göñül sefası ile, Şah bu yerni terk etti, baq nice azap ile, Seyirimizge sebep olğan Muarrem usta ile, Summayiden qalsın eser destanı Hansarayınıñ ✏️Destannı tercime etken: Lenur Vacip