هرمز؛ نقطه اشتراک هویتی ایرانیان
کنترل تنگه هرمز در جامعه ایرانی حساسیت بسیار بالایی پیدا کرده و از یک متغیر نظامی و تاکتیک جنگی به یک سازه شناختی تغییر ماهیت داده است.
این جغرافیا حتی دیگر تنها یک دارایی استراتژیک نیست، بلکه به نمادی از تفوق و اقتدار ایران و عزت ملی تبدیل شده؛ بهگونهای که در ذهنیت عمومی، صیانت از آن با مفهوم «بقای ملی» گره خورده است.
دادههای پیمایشی نشان می دهد که برای بیش از ۸۰ درصد ایرانیان فارغ از گرایشهای سیاسی یا فرهنگی، وجود کنترل بر تنگه هرمز از اهمیت بالایی برخوردار بوده و از دست دادن آن بسیار ناراحتکننده است.
شدت حساسیت عمومی نشاندهنده یک «اجماع عاطفی» و دلبستگی فراگیر و کمنظیر است که توانسته فراتر از تمامی شکافهای سیاسی قرار گیرد.
از این رو، «هرمز» یکی از معدود نقاط تلاقی «امنیت ملی» و «هویت جمعی» در ایران امروز است.
دادهها میگوید که در صورت از دست دادن تنگه هرمز بیش از دوسوم طیفهای غیرهمسو یا منتقد حاکمیت نیز «بسیار ناراحت» خواهند شد.
واکنش عاطفی این گروه از جامعه ایران به از دست دادن تنگه هرمز نشان میدهد که فاصله سیاسی یا رسانهای لزوماً به معنای گسست از همه مؤلفههای ملی نیست؛ بنابراین شکاف اقلیمی در ایران امروز مطلق و همهجانبه نبوده و کانونهای بزرگ و مؤثری از همدلی ملی مشترک وجود دارند که میتوانند مبنای اجماعسازی فراتر از بلوکبندیهای معمول قرار گیرند.
از دست رفتن کنترل تنگه هرمز (در میدان یا در باور افکارعمومی) میتواند معادل یک «شکست ملی» باشد. چنین ادراکی نه تنها منجر به افت شدید اعتماد به نفس ملی میشود، بلکه میتواند به حس بدبینی نسبت به خیرخواهی، درستکاری و صداقت تصمیمگیران منجر شود که پیامد مستقیم آن، ریزش مشارکت اجتماعی و افزایش اضطراب عمومی خواهد بود.
موافقت اکثریت با بازگشایی تنگه هرمز در صورت رفع واقعی تحریمها نشان میدهد که افکار عمومی تا حدودی منطق تبادل مشروط و متقارن و عزتمندانه را بر امتیازدهی یکطرفه و یا دریافت وعدههای مبهم، به شدت ترجیح میدهد. بنابراین جامعه نوعی «عقلانیت ابزاری و مبتنی بر مصلحت» را به تسلیم یا جنگ بیپایان ترجیح میدهد.
معیار قضاوت مردم در موضوع آتشبس یا مذاکره یا توافق، نه اصل «مذاکره یا عدم مذاکره»، بلکه کیفیت و توازن در مبادله است.
جامعه ایران لزوماً بهدنبال تنش دائمی نیست، اما توافق مبهمی که خروجی ملموسی در زندگی روزمره و حفظ اقتدار ملی نداشته باشند، با مقاومت شدید اجتماعی روبرو خواهند شد.
از این منظر، همراهی مردم تنها از مسیر اقناع گروههای مختلف اجتماعی، موازنه در داده و ستانده، تضمین تحقق آنها و تثبیت حقوق قطعی ایران میگذرد.
@majaal
April 21, 2026 979 8
