🔴 چین از فشار ترامپ بر ایران نمیترسد
🔻 تحریم واقعی ایران بدون هدف گرفتن چین ممکن نیست؛ اما واشنگتن میداند فشار جدی بر پکن میتواند دوباره جنگ تجاری و بحران مواد معدنی حیاتی را شعلهور کند
📝 هنری توگندهات، پژوهشگر اقتصاد سیاسی چین و خاورمیانه، و گرنت راملی، پژوهشگر ارشد مسائل امنیتی خاورمیانه | فارن پالیسی | ۳ سپتامبر ۲۰۲۶
🔸دولت ترامپ کارزار تازهای را برای قطع «تمام شریانهای اقتصادی» ایران آغاز کرده، اما بزرگترین شریان تهران تقریباً دستنخورده مانده است: چین. حدود ۹۰ درصد نفت ایران به چین میرود و پکن علاوه بر خرید نفت، از طریق سامانه پرداخت CIPS امکان انتقال پول خارج از شبکه دلاری را هم فراهم میکند.
🔹به همین دلیل، فشار اقتصادی واقعی بر ایران در نهایت به معنای فشار بر شرکتها، پالایشگاهها و بانکهای چینی است. اما واشنگتن تا امروز از برداشتن این گام خودداری کرده؛ حتی وزیر خزانهداری آمریکا در پاسخ به پرسش درباره تحریم چین، عملاً به خطر بیثبات کردن نظام مالی جهانی اشاره کرده است.
🔸پکن هم چندان نگران تهدیدهای تازه به نظر نمیرسد. واکنش رسمی چین محدود بوده و تحلیلگران چینی این کارزار را بیشتر نشانه درماندگی واشنگتن دانستهاند تا آغاز یک محاصره اقتصادی واقعی علیه ایران.
🔹چین برای مقابله با تحریمهای ثانویه آمریکا ابزار حقوقی هم ساخته است. «قواعد مسدودکننده» جدید میتواند شرکتهای چینی و حتی برخی شرکتهای خارجی را از تبعیت از تحریمهای آمریکا علیه ایران منع کند. این ابزار هنوز بهطور کامل فعال نشده، اما پکن روشن کرده که در صورت تشدید فشار آماده استفاده از آن است.
🔸مهمتر از همه، چین یک اهرم بسیار قدرتمند در اختیار دارد: مواد معدنی و عناصر نادر خاکی. محدودیت صادرات این مواد در سال گذشته بخشهایی از تولید آمریکا، بهویژه صنایع دفاعی، را مختل کرد و ترامپ را وادار کرد در جنگ تعرفهای عقبنشینی کند.
🔹آمریکا تلاش کرده زنجیرههای جایگزین برای این مواد بسازد، اما هنوز بهشدت به ظرفیت پالایش و فرآوری چین وابسته است؛ ظرفیتی که پکن طی چند دهه ایجاد کرده و جایگزین کردنش سریع و کمهزینه نیست.
🔸واشنگتن تاکنون چند پالایشگاه مستقل، شرکت کشتیرانی و واسطه چینی را تحریم کرده، اما هنوز سراغ بانکهای بزرگ یا شبکه مالی اصلیای که درآمد نفت ایران را منتقل میکند نرفته است. همین برای پکن نشانهای است که آمریکا فعلاً قصد یک رویارویی اقتصادی تمامعیار را ندارد.
🔹این احتیاط با منافع داخلی چین هم سازگار است. شی جینپینگ برای اصلاح اقتصادی، تقویت مصرف داخلی و مدیریت بحران پس از رکود مسکن به ثبات در روابط با آمریکا نیاز دارد. پکن همچنین میخواهد دیدار برنامهریزیشده ترامپ و شی در سپتامبر برگزار شود.
🔸در مقابل، هر تحریم جدی آمریکا علیه بانکها یا شرکتهای بزرگ چینی میتواند برای پکن بهانهای برای باز کردن جبهههای تازه در جنگ تجاری باشد؛ از محدودیت مواد معدنی گرفته تا اقدامات متقابل علیه شرکتهای آمریکایی.
🔹در نتیجه هر دو طرف با یک تناقض روبهرو هستند. آمریکا میداند بدون فشار بر چین نمیتواند شریان مالی ایران را واقعاً قطع کند؛ چین هم میداند واشنگتن برای زدن این شریان باید هزینه یک رویارویی اقتصادی بزرگتر را بپذیرد.
🔻این بنبست در نهایت به سود ایران است. تا وقتی آمریکا حاضر نباشد هزینه فشار واقعی بر چین را بپردازد، «فشار حداکثری» علیه تهران ناقص باقی میماند و واشنگتن ناچار است بیشتر به محاصره بنادر و فشار نظامی تکیه کند؛ ابزارهایی که ایران طی دههها نشان داده توان تحملشان را دارد.
@maakuta
Foreign Policy
China Isn’t Scared of Trump’s Squeeze on Iran
Beijing has plenty of leverage to deter Washington.
4September 5, 2026 504 2 5
