عکسای هنری که میخوای:: پست #56798 — TG.ME

بَنِبجِدِت یکی از ایزدان کهن مصر باستان و خدای قوچِ شهر جِدِت (Djedet) در دلتای نیل بود؛ شهری که یونانیان بعدها آن را مِندِس (Mendes) نامیدند. نام او را معمولاً «روح/بایِ سرور جِدِت» یا «بایِ سرور ستون جِد» ترجمه می‌کنند. او در اصل یک ایزد محلی بود، اما با گذشت زمان جایگاهی بسیار گسترده‌تر پیدا کرد و با مفاهیمی مانند نیروی حیاتی، باروری، آفرینندگی و قدرت ایزدان بزرگ پیوند خورد.

مهم‌ترین ویژگی بنبجدت، ارتباط او با قوچ و مفهوم «با (Ba)» بود. در زبان مصری باستان، واژه‌ی ba هم با مفهوم نیروی حیاتی یا نمود شخصیِ یک موجود ارتباط داشت و هم با قوچ پیوند زبانی داشت؛ همین شباهت باعث شد قوچ به یکی از نمادهای مهم تجسم قدرت و نیروی ایزدان تبدیل شود. در مِندِس، قوچ مقدس جایگاه ویژه‌ای داشت و حتی قوچ زنده‌ای به عنوان تجسم زمینیِ این ایزد نگهداری می‌شد و پس از مرگ، با آیین‌های ویژه مومیایی و دفن می‌شد.

بنبجدت در برخی سنت‌ها به‌طور ویژه با اوزیریس ارتباط داشت و «بای اوزیریس» دانسته می‌شد. اما این تنها ارتباط او نبود. در دوره‌های بعد، او به شکل موجودی با چهار سر قوچ به تصویر کشیده شد که نمایانگر چهار بای مرتبط با رع-آتوم، شو، گِب و اوزیریس بودند. به همین دلیل، چهارسر بودن او فقط یک ویژگی ظاهری عجیب نبود؛ بلکه نمادی از گردآمدن چند نیروی الهی و کیهانی در یک موجود بود.

یکی از مشهورترین حضورهای بنبجدت در داستان نزاع حوروس و سِت است. هنگامی که بر سر جانشینی اوزیریس میان حوروس و ست اختلاف ایجاد شد، بنبجدت در شمار ایزدانی قرار گرفت که برای داوری درباره‌ی این اختلاف مورد مشورت قرار گرفتند. او برای جلوگیری از تشدید اختلاف پیشنهاد کرد که نیت در این مسئله داوری کند؛ اما در ادامه‌ی ماجرا، هنگامی که نظر خود را بیان کرد، پیشنهاد داد تاج‌وتخت به ست برسد، زیرا ست برادر بزرگ‌تر بود. این نظر سرانجام باعث شد اختلاف همچنان ادامه پیدا کند و داستان وارد مراحل دیگری شود.

بنبجدت همچنین با هات‌مِهِیت (Hatmehit)، ایزدبانوی محلی مِندِس که با ماهی و آب‌های نیل ارتباط داشت، پیوند داشت. این دو به همراه حوروس کودک، سه‌گانه‌ی مقدس مِندِس را تشکیل می‌دادند. بنابراین بنبجدت در کنار نقش کیهانی و ارتباطش با اوزیریس، در سنت محلی مِندِس جایگاه خانوادگی و آیینی مهمی نیز داشت.

از نظر ظاهری، بنبجدت معمولاً به شکل قوچی با شاخ‌های بزرگ و گاه تاج‌های سلطنتی، یا به صورت انسانی با سر قوچ نشان داده می‌شد. مشهورترین شکل او موجودی با چهار سر قوچ است که سرها در جهت‌های مختلف قرار گرفته‌اند. این تصویر، گستردگی و چندلایه بودن قدرت او را نشان می‌داد و با ارتباطش با چهار ایزد بزرگ نیز پیوند داشت. در برخی دوره‌ها، ویژگی‌های او با ایزدان قوچ‌سر دیگری مانند خنوم نیز هم‌پوشانی پیدا کرد؛ خنوم را می‌توان همتای او در مصر علیا دانست.

در مجموع، بنبجدت فقط «خدای قوچ» نبود؛ او نمادی از نیروی حیاتی، آفرینندگی و قدرت ایزدی بود که در سنت‌های مختلف با اوزیریس، رع و دیگر ایزدان پیوند پیدا کرد. جایگاه او در مِندِس باعث شد یک ایزد محلی به شخصیتی با ابعاد کیهانی تبدیل شود؛ شخصیتی که هم در جهان خدایان و هم در داستان‌های مربوط به پادشاهی و جانشینی نقشی مهم داشت. تصویر چهارسرِ قوچی او نیز به‌خوبی همین ماهیت چندلایه را نشان می‌دهد: یک ایزد، با نیرو و هویت‌هایی که در چند قدرت الهی و کیهانی بازتاب یافته‌اند.