مهتورت - Mehet-Were
مِهتوِرِت، که نامش گاهی به صورت مِهتوِرِت، مِهوِرِت یا Methyer نیز نوشته میشود، یکی از ایزدان بسیار کهن مصر باستان و تجسمِ گاو آسمانی و آبهای کیهانی بود. نام او معمولاً «سیلاب بزرگ» یا «طغیان بزرگ» ترجمه میشود و همین نام، پیوند او را با آبهای نخستین و مفهوم آفرینش نشان میدهد. در متون مصر باستان، او موجودی کیهانی بود که پیش از شکلگیری جهان با آبهای نخستین ارتباط داشت و بعدها به آسمان و مسیر حرکت خورشید نیز پیوند خورد.
مهمترین نقش مِهتورت، مادر و زایندهی خورشید بود. در برخی روایتهای آفرینش، خورشید در آغاز هستی از او زاده میشود و در کتاب مردگان نیز با تولد رع ارتباط دارد. به همین دلیل او نمادی از چرخهی تولد، مرگ و تولد دوباره بود؛ همانطور که خورشید هر شب ناپدید میشد و صبح دوباره از افق سر برمیآورد. مِهتورت نهتنها سرچشمهی خورشید، بلکه نیرویی بود که امکان ادامهی این چرخهی کیهانی را فراهم میکرد.
او معمولاً به شکل گاو مادهای عظیم به تصویر کشیده میشد؛ گاهی نیز به صورت زنی با سر گاو یا گاوی که قرص خورشید میان شاخهایش قرار داشت. در برخی تصاویر، خورشید یا قایق خورشیدی در امتداد بدن او حرکت میکند. این تصویر نمادین نشان میدهد که آسمان برای مصریان تنها فضای خالی نبود، بلکه همچون موجودی زنده تصور میشد که خورشید را در خود حمل میکند و هر روز دوباره آن را به جهان میآورد.
مِهتورت همچنین با آبهای آسمانی ارتباط داشت. پس از آفرینش، او در برخی سنتها با پهنهی آسمانیای که قایق خورشیدی رع در آن حرکت میکرد یکی دانسته میشد. حتی احتمال داده شده که «رودخانهی ستارگان» در آسمان شب، یعنی چیزی شبیه راه شیری، با این تصویر کیهانی از مِهتورت ارتباط داشته باشد. بنابراین او در مرز میان چند مفهوم قرار میگرفت: آبهای نخستین، آسمان، خورشید و چرخهی آفرینش.
ارتباط او با هاثور، نیت و نوت نیز بسیار نزدیک بود. دلیلش این است که چندین ایزدبانوی مصری در دورههای مختلف نقش «مادر آسمانی»، «گاو آسمانی» یا «زایندهی خورشید» را بر عهده داشتند. بهخصوص مِهتورت و نوت گاهی در نقش دو گاو کیهانی با کارکردهای مشابه ظاهر میشوند و در برخی سنتها حتی مرز میان این شخصیتها چندان مشخص نیست. مِهتورت بعدها با هاثور و دیگر ایزدبانوان نیز درهمآمیخت و بخشی از ویژگیهای او به این ایزدان نسبت داده شد.
نقش او فقط به آفرینش محدود نمیشد. در سنتهای مربوط به جهان پس از مرگ، مِهتورت میتوانست حامی مردگان و تولد دوبارهی آنان باشد. در برخی متون و تصاویر، گاو آسمانی با عبور متوفی از مرحلهی مرگ و ورود او به زندگی جاودانه ارتباط پیدا میکند. به این ترتیب، همانگونه که او خورشید را پس از تاریکی دوباره به جهان بازمیگرداند، میتوانست نمادی از بازگشت و تجدید حیات انسان پس از مرگ نیز باشد.
در نتیجه، مِهتورت را میتوان یکی از کهنترین تصاویر مصر باستان از «مادر کیهانی» دانست؛ گاوی عظیم که با آبهای نخستین پیوند دارد، خورشید را به دنیا میآورد، آسمان را در خود جای میدهد و چرخهی ابدی تولد و باززایی را نمایندگی میکند. اگرچه بعدها ویژگیهای او در شخصیتهایی مانند هاثور و نوت جذب یا با آنها ترکیب شد، تصویر گاو آسمانیِ زایندهی خورشید همچنان یکی از زیباترین و کهنترین نمادهای کیهانشناسی مصر باستان باقی ماند.
#اساطیر
@licotiic

