🔴 حتما بخونید.
این روزها با دو معضل عجیب و به ظاهر متناقض روبهرو هستیم:
۱. کمبود نیروی کار متخصص
۲. تعداد زیاد افراد بیکار
مگر میشود هر دو همزمان درست باشند؟
به نظر من بله.
البته افراد زیادی هستند که میآیند و میگویند: «کار برای ما دارید؟» اما واقعیت این است که اغلب هیچ مهارتی ندارند که بتواند برای یک شرکت ارزش ایجاد کند.
شرکتها صرفاً بابت حضور یک نفر حقوق نمیدهند؛ به کسی حقوق میدهند که بتواند ارزش خلق کند. کسی که سرعت انجام پروژهها را بیشتر کند، بخشی از مسئولیتهای مدیر را بر عهده بگیرد، مشکلات را حل کند و در نهایت به رشد کسبوکار کمک کند.
از طرف دیگر، با پیشرفت هوش مصنوعی، خیلی از کارهای روتین هم در حال حذف شدن هستند. شخصاً بسیاری از کارهای تحقیقاتی، جمعآوری اطلاعات و محاسبات معمول را به ChatGPT میسپارم. هزینه اشتراک ماهانهاش حدود ۳.۷ میلیون تومان است، در حالی که تا همین یکی دو سال پیش برای انجام همین کارها شاید باید حدود ۲۰ میلیون تومان حقوق پرداخت میکردم.
در مقابل، هنوز خیلی از دانشجوهای کارشناسی و حتی کارشناسی ارشد تصور میکنند اگر فقط درس بخوانند، بعد از فارغالتحصیلی بهطور خودکار وارد بازار کار میشوند و درآمد خوبی خواهند داشت.
یا فکر میکنند مسیر موفقیت فقط این است که ارشد و دکتری بخوانند.
در حالی که حتی در کشورهای صنعتی هم سالهاست درباره ناکارآمدی مدل فعلی آموزش دانشگاهی، بهویژه در مقطع دکتری، بحثهای جدی وجود دارد و پژوهشهای متعددی منتشر شده که نشان میدهد این مدل نیاز به تحول اساسی دارد. این موضوع فقط چالش ما نیست؛ در کشورهای پیشرفته هم مطرح است. حالا تصور کنید این فاصله در کشور ما چقدر بیشتر است.
نمونههایی از این پژوهشها:
- https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/07294360.2025.2515212
- https://link.springer.com/article/10.1007/s10734-022-00946-1
با همه اینها، من چند سال است که بهطور مرتب فرصت کارآموزی ایجاد میکنم. هدفم این بوده که تا جایی که از دستم برمیآید، مسیر یادگیری را برای عدهای کوتاهتر کنم و اگر فرد توانمندی بود، او را جذب شرکت کنم.
حتی معمولاً به کارآموزها میگویم اگر در توسعه یک محصول نقش مؤثری داشته باشند، حاضر هستم مسئولیت همان لاین محصول، از توسعه تا تولید و حتی فروش، به خودشان واگذار شود.
اما چیزی که بیشتر از همه برایم عجیب است این است که با وجود این فرصتها، استقبال بسیار کم است.
گاهی واقعاً این حس به من منتقل میشود که بسیاری از افراد، بیشتر از اینکه دنبال ساختن یک مهارت ارزشمند باشند، دنبال راهی برای یکشبه پولدار شدن هستند.
آینده متعلق به کسانی است که بتوانند مسئلههای واقعی را حل کنند و سریع یاد بگیرند؛ نه صرفاً کسانی که مدرک بیشتری جمع کردهاند.
August 2, 2026 297 5
