✅مبحث «خسارات مازاد بر دیه» و «ازکارافتادگی» از موضوعات چالشبرانگیز بوده که با تحول در آرای وحدت رویه و قوانین، به سمت حمایت بیشتر از زیاندیده حرکت کرده است. در ادامه به صورت خلاصه این موضوع را بررسی میکنیم:
📝۱. اصل جبران خسارت
طبق «قاعده لاضرر» و مواد قانونی (مانند ماده ۱ و ۲ قانون مسئولیت مدنی)، هر کس به دیگری خسارتی وارد کند، ملزم به جبران آن است. دیه در اصل «خسارت جانی» است که در شرع تعیین شده، اما سوال اینجاست که اگر دیه برای جبران تمام زیانهای وارده کافی نباشد، تکلیف چیست؟
📝 ۲. خسارات مازاد بر دیه
مطابق با رأی وحدت رویه شماره ۶۳۸ دیوان عالی کشور و اصلاحات بعدی قانون بیمه اجباری خسارات وارده بر شخص ثالث (مصوب ۱۳۹۵):
دیه به عنوان حداقل: دیه مبلغی مقطوع و قانونی است که صرفنظر از میزان واقعی خسارت باید پرداخت شود.
قابلیت مطالبه مازاد: اگر زیاندیده بتواند ثابت کند که هزینههایی فراتر از مبلغ دیه (مانند هزینههای سنگین درمانی، از دست دادن منافع شغلی و...) متحمل شده است، میتواند مازاد بر دیه را از عامل زیان (یا شرکت بیمه او) مطالبه کند.
📝نکته مهم:
بیمهنامههای شخص ثالث اکنون مکلفاند خسارات بدنی را تا سقف تعهدات بیمهنامه (که معمولاً فراتر از دیه ماه حرام است) پوشش دهند و در صورتی که خسارت واقعی بیش از دیه باشد، دادگاهها حکم به پرداخت مازاد میدهند.
📝 ۳. ازکارافتادگی زیاندیده
ازکارافتادگی نوعی خسارت معنوی و مادی است که در دو قالب بررسی میشود:
ازکارافتادگی کلی یا جزئی:
اگر فرد بر اثر حادثه قدرت کار کردن را به صورت دائم یا موقت از دست بدهد، این یک «ضرر اقتصادی» است.
نحوه محاسبه:دادگاه با توجه به سن، نوع تخصص، میزان درآمد قبل از حادثه و میزان کاهش توانایی جسمی، خسارت ناشی از ازکارافتادگی را محاسبه میکند. این مبلغ معمولاً به صورت «مستمری» یا «یکجا» (با تعدیل تورم) تعیین میشود.
دیه و ازکارافتادگی: دیه لزوماً جبرانکننده کاهش درآمد آتی نیست. بنابراین، دیه به فرد پرداخت میشود (به عنوان ارش یا دیه مقدر) و خسارت ناشی از «از دست دادن توانایی کسب درآمد» نیز به عنوان خسارت مادی مازاد قابل مطالبه است.
📝 ۴. نکات کلیدی برای زیاندیده
🔰1. اثبات تقصیر: برای مطالبه مازاد بر دیه، زیاندیده باید بتواند میزان دقیق خسارت مازاد (مانند فاکتورهای بیمارستانی، قراردادهای کاری از دست رفته و...) را به دادگاه اثبات کند.
🔰2. نقش کارشناس: دادگاه برای تعیین میزان خسارتِ ازکارافتادگی، حتماً موضوع را به «کارشناس رسمی دادگستری» ارجاع میدهد تا درصد ازکارافتادگی و میزان کاهش درآمد فرد محاسبه شود.
3. بیمه مسئولیت: در اکثر تصادفات، شرکتهای بیمه موظفاند دیه و خسارات بدنی را بپردازند. در مواردی که بیمه کافی نیست، عامل زیان شخصاً مسئول پرداخت مازاد است.
📍 آدرس کانال در پیامرسانها: 📲👇
🇮🇷 سروش 📱
https://splus.ir/laweasy
🇮🇷 ایتا 📱
https://eitaa.com/laweasy
🇮🇷 بله 📱
http://ble.ir/laweasy
🇮🇷 روبیکا 📱
http://rubika.ir/laweasy
🇮🇷 تلگرام 📱
https://splus.ir/laweasy
2September 7, 2026 215 16
